Göksuv
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 523-b. — ziyouz.com
Göksuv GÖKSUV, Göksur — Turkmanistonning jan.-şarqiy qismida joylaşadi qad. deqqonçilik vohasi. G.da V.M.Masson boşçiligidagi Leningrad va Aşxobod arxeologik ekspeditsiyalari qaziş işlari olib borib (1955—60). Anov madaniyaşita doir 10 dan ortiq qad. qişloq vayronalari (tepalari)ni örgandi. Vohada eneolit davrining ötroq qabilalari yaşagan. G.dan köp xonali uylarning qoldiqlari, turli xil rözğor buyumlari va mehnat qurollari topildi. Xonalar, asosan, törtburçak, ba'zan esa aylana şaqlida qurilib, devorlari xom ğiştdan işlangan va somonli loy b-n suvalgan. Uy içida mörili öçoqlar, sandal örinlari bor. Qad. G.liklar rang-barang naqşli sopol idişlar, mis piçoqlar, öroQ, qadamalari, toş paykonlar, yorğuçoq va öğirlar yasaşga mohir bölgan. Xöjalikda ibtidoiy suğorişga asoslangan dehqonçilik muhim rol öynagan. Mozorlar ğiştdan işlangan maxsus oilaviy sağanalardan iborat. Sağanadagi mayyitlar ğujanak qolda yon tomoni b-n yotqizilgan bölib, yoniga jimjimador naqşli xilma-xil rang-barang sopol idişlar qöyilgan. G.dan ayollarning köplab terrakota haykalçalari topilgan. G. madaniyati Daşlijin, Yalanğoç va Göksuv bosqiçlariga bölinib, ularning sanasi Anov I, II va III bosqiçlariga töğri keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЎКСУВ, Гўксур — Туркманистоннинг жан.-шарқий қисмида жойлашади қад. деққончилик воҳаси. Г.да В.М.Массон бошчилигидаги Ленинград ва Ашхобод археологик экспедициялари қазиш ишлари олиб бориб (1955—60). Анов маданияшита доир 10 дан ортиқ қад. қишлоқ вайроналари (тепалари)ни ўрганди. Воҳада энеолит даврининг ўтроқ қабилалари яшаган. Г.дан кўп хонали уйларнинг қолдиқлари, турли хил рўзғор буюмлари ва меҳнат қуроллари топилди. Хоналар, асосан, тўртбурчак, баъзан эса айлана шақлида қурилиб, деворлари хом ғиштдан ишланган ва сомонли лой б-н сувалган. Уй ичида мўрили ўчоқлар, сандал ўринлари бор. Қад. Г.ликлар ранг-баранг нақшли сопол идишлар, мис пичоқлар, ўроҚ, қадамалари, тош пайконлар, ёрғучоқ ва ўғирлар ясашга моҳир бўлган. Хўжаликда ибтидоий суғоришга асосланган деҳқончилик муҳим роль ўйнаган. Мозорлар ғиштдан ишланган махсус оилавий сағаналардан иборат. Сағанадаги маййитлар ғужанак қолда ён томони б-н ётқизилган бўлиб, ёнига жимжимадор нақшли хилма-хил ранг-баранг сопол идишлар қўйилган. Г.дан аёлларнинг кўплаб терракота ҳайкалчалари топилган. Г. маданияти Дашлижин, Яланғоч ва Гўксув босқичларига бўлиниб, уларнинг санаси Анов I, II ва III босқичларига тўғри келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.