Golitsin qatlami
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 381-b. — ziyouz.com
Golitsin qatlami - Yer mantiyasi yuqori qismining quyi qatlami. Taxm. 400—900 km çuqurlikda joylaşadi. 1916 y.da rus olimi B.B. Golitsin aniqlagan. Çet el adabiyotlarida «20° çegara ajratuvçi» nomi qabul qilingan. Seysmik tölqinlarning ötiş tezligi G.q.da tez ortib boradi. G.q.da çuqurlikka tomon jinslar ziçligining tez oşib borişi ham taxmin qilinadi. Bu jinslarning qayişqoq siqilişi, minerallar kristall panjaralarning qayta tuzilişlari, molekulalarda atomlarning qayta taqsimlanişi va ehtimol çuqurlikka tomon toğ jinslarining kimyoviy tarkibi özgarib borişiga qarab izohlanadi. G.q. atomlari nihoyatda ziç joylaşgan yangi minerallar (mas, stişovit — ziçligi 4,35 g/sm3) paydo böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОЛИЦИН ҚАТЛАМИ - Ер мантияси юқори қисмининг қуйи қатлами. Тахм. 400—900 км чуқурликда жойлашади. 1916 й.да рус олими Б.Б. Голицин аниқлаган. Чет эл адабиётларида «20° чегара ажратувчи» номи қабул қилинган. Сейсмик тўлқинларнинг ўтиш тезлиги Г.қ.да тез ортиб боради. Г.қ.да чуқурликка томон жинслар зичлигининг тез ошиб бориши ҳам тахмин қилинади. Бу жинсларнинг қайишқоқ сиқилиши, минераллар кристалл панжараларнинг қайта тузилишлари, молекулаларда атомларнинг қайта тақсимланиши ва эҳтимол чуқурликка томон тоғ жинсларининг кимёвий таркиби ўзгариб боришига қараб изоҳланади. Г.қ. атомлари ниҳоятда зич жойлашган янги минераллар (мас, стишовит — зичлиги 4,35 г/см3) пайдо бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.