Gomoyosmotik hayvonlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 391-b. — ziyouz.com
Gomoyosmotik hayvonlar (gomo... va yun. osmos — turtki, bosim) — tana suyukligi hamda qon bosimini taşqi muhitning osmotik bosimiga boğliq bölmagan holda doimiy uşlab turiş xususiyatiga ega bölgan suv hayvonlari. Osmotik bosim ayiriş sistemasi yordamida tanadan ortiqça suv va tuzlarni çiqarib taşlaş orqali amalga oşiriladi. Dengiz hayvonlarida töqima suyuqligi va qonning bosimi ular yaşaydigan suvdagiga nisbatan past böladi; bosim buyrak orqali töqima suyukligi va qondan ortiqça suv, jabralar orqali esa ortiqça tuzlar çiqarib taşlanişi tufayli doimiy saqlanadi. Çuçuk suv baliqlarida esa aksinça töqima suyukligi va qonning bosimi atrof muhitdagi bosimdan yuqori böladi; buyrak orqali juda köp miqdorda suv, jabralar orqali esa tuz şimib olinişi tufayli qon va töqima suyuqligining bosimi taşqi muhitnikiga nisbatan yuqori böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОМОЙОСМОТИК ҲАЙВОНЛАР (гомо... ва юн. osmos — туртки, босим) — тана суюклиги ҳамда қон босимини ташқи муҳитнинг осмотик босимига боғлиқ бўлмаган ҳолда доимий ушлаб туриш хусусиятига эга бўлган сув ҳайвонлари. Осмотик босим айириш системаси ёрдамида танадан ортиқча сув ва тузларни чиқариб ташлаш орқали амалга оширилади. Денгиз ҳайвонларида тўқима суюқлиги ва қоннинг босими улар яшайдиган сувдагига нисбатан паст бўлади; босим буйрак орқали тўқима суюклиги ва қондан ортиқча сув, жабралар орқали эса ортиқча тузлар чиқариб ташланиши туфайли доимий сақланади. Чучук сув балиқларида эса аксинча тўқима суюклиги ва қоннинг босими атроф муҳитдаги босимдан юқори бўлади; буйрак орқали жуда кўп миқдорда сув, жабралар орқали эса туз шимиб олиниши туфайли қон ва тўқима суюқлигининг босими ташқи муҳитникига нисбатан юқори бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.