Gondvana
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395-b. — ziyouz.com
Gondvana (Hindistonning markaziy qismida yaşovçi gondlar qabilasi va Van — joy nomidan) — paleozoyning köp qismi va mezozoyning boşlarida Jan. yarim şarda mavjud bölgan ulkan superkontinent. G. hoz. Jan. Amerikaning (And toğlaridan şarqi) va Afrikaning (Atlas toğlaridan taşqari) köp qismini, Madagaskar o., Arabiston ya. o., Hindiston (Himolay toğlaridan janubi), Avstraliya şarqidagi toğ tizmalaridan ğarbi va, ehtimol, Antarktidaning köp qismini öz içiga olgan. G.ning mavjudligi gipotezasi tarafdorlarining fikriça proterozoy va yuqori karbon davrida G.ni muzlik qoplagan. Yuqori karbon muzligining qoldirgan izlari Markaziy va Jan. Afrika, Jan. Amerikaning jan.da, Hindiston va Avstraliyada saqlangan. Karbon va perm davrlarida G.da mö'tadil va sovuq, mintaqaning öziga xos florasi rivojlangan. Mezozoy davrida G. parçalana boşlagan, bör davri oxiri—paleogen davrining boşlarida esa G. xrz, materiklarga bölinib ketgan. Köpçilik geologlar fikriça, G.ning bölinib ketişiga uning hoz. bölaklarini gorizontal böylab ikki tomonga surilişi sabab bölgan. Bunday jarayon paleomagnetizm ma'lumotlari böyiça isbotlangan. Ba'zi bir olimlar hoz. qit'alar G.ning parçalaridan tarkib topgan deb hisoblaydilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОНДВАНА (Ҳиндистоннинг марказий қисмида яшовчи гондлар қабиласи ва Ван — жой номидан) — палеозойнинг кўп қисми ва мезозойнинг бошларида Жан. ярим шарда мавжуд бўлган улкан суперконтинент. Г. ҳоз. Жан. Американинг (Анд тоғларидан шарқи) ва Африканинг (Атлас тоғларидан ташқари) кўп қисмини, Мадагаскар о., Арабистон я. о., Ҳиндистон (Ҳимолай тоғларидан жануби), Австралия шарқидаги тоғ тизмаларидан ғарби ва, эҳтимол, Антарктиданинг кўп қисмини ўз ичига олган. Г.нинг мавжудлиги гипотезаси тарафдорларининг фикрича протерозой ва юқори карбон даврида Г.ни музлик қоплаган. Юқори карбон музлигининг қолдирган излари Марказий ва Жан. Африка, Жан. Американинг жан.да, Ҳиндистон ва Австралияда сақланган. Карбон ва пермь даврларида Г.да мўътадил ва совуқ, минтақанинг ўзига хос флораси ривожланган. Мезозой даврида Г. парчалана бошлаган, бўр даври охири—палеоген даврининг бошларида эса Г. хрз, материкларга бўлиниб кетган. Кўпчилик геологлар фикрича, Г.нинг бўлиниб кетишига унинг ҳоз. бўлакларини горизонтал бўйлаб икки томонга сурилиши сабаб бўлган. Бундай жараён палеомагнетизм маълумотлари бўйича исботланган. Баъзи бир олимлар ҳоз. қитъалар Г.нинг парчаларидан таркиб топган деб ҳисоблайдилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.