Gorilla
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 403-b. — ziyouz.com
Gorilla (Gorilla) — pongidlar oilasiga mansub odamsimon maymun, erkagining böyi 1,8—2,0 m, yağrinining kengligi 1 m ga yaqin, oğirligi 200— 250 kg va undan köproq. Urğoçisi erkagidan deyarli 2 baravar kiçikroq. Gavdasi yöğon, burni keng, böyni qisqa, yağrindor, muskullari yaxşi rivojlangan, kuçli hayvon. Juni va terisi qora, orqa oyoqlari oldingilariga nisbatan kalta. Boşi katta, peşonasi past, yuzi oldinga turtib çiqqan, jağlari oğir, tişlari yirik. Közi va quloqlari unça katta emas. Ğarbiy va markaziy Afrikaning qalin, ötib bölmas ekvatorial örmonlarida kiçikroq töda bölib yaşaydi. Töda boşida erkak yölboşçisi turadi. Faqat ösimlik b-n ozikdanadi. Tunaş uçun daraxt ostiga yoki yerdan unça baland bölmagan joyda uya quradi. Erkaklari 6—7 yoşda jinsiy voyaga yetadi. 3—5 yilda bitta bola tuğadi. Egizak yoki albinoslar tuğilişi ham ma'lum. Tutqinlikda ham köpayadi. Yaşaş joyining buzilişi (örmonlarning kesilib, haydalişi) va brakonyerlik tufayli soni tobora kamayib bormoqda. G.ni muhofaza qiliş maqsadida 7 ta milliy boğ (Jumladan Virungada, Zair, 1925) taşkil etilgan. G. Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОРИЛЛА (Gorilla) — понгидлар оиласига мансуб одамсимон маймун, эркагининг бўйи 1,8—2,0 м, яғринининг кенглиги 1 м га яқин, оғирлиги 200— 250 кг ва ундан кўпроқ. Урғочиси эркагидан деярли 2 баравар кичикроқ. Гавдаси йўғон, бурни кенг, бўйни қисқа, яғриндор, мускуллари яхши ривожланган, кучли ҳайвон. Жуни ва териси қора, орқа оёқлари олдингиларига нисбатан калта. Боши катта, пешонаси паст, юзи олдинга туртиб чиққан, жағлари оғир, тишлари йирик. Кўзи ва қулоқлари унча катта эмас. Ғарбий ва марказий Африканинг қалин, ўтиб бўлмас экваториал ўрмонларида кичикроқ тўда бўлиб яшайди. Тўда бошида эркак йўлбошчиси туради. Фақат ўсимлик б-н озикданади. Тунаш учун дарахт остига ёки ердан унча баланд бўлмаган жойда уя қуради. Эркаклари 6—7 ёшда жинсий вояга етади. 3—5 йилда битта бола туғади. Эгизак ёки альбинослар туғилиши ҳам маълум. Тутқинликда ҳам кўпаяди. Яшаш жойининг бузилиши (ўрмонларнинг кесилиб, ҳайдалиши) ва браконьерлик туфайли сони тобора камайиб бормоқда. Г.ни муҳофаза қилиш мақсадида 7 та миллий боғ (Жумладан Вирунгада, Заир, 1925) ташкил этилган. Г. Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.