Gorizontal teleskop
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 402–403-b. — ziyouz.com
Gorizontal teleskop — optik öqi gorizontal joylaşgan astronomik asbob. Quyoş betidagi granulalar, doglar va h. k. fotosuratini olişda işlatiladi. G. t.da selostatdan keyin yordamçi közgudan qaytgan quyoş nuri dastasi tasvir yasovçi optik sistemaga boradi. Yordamçi közgudan qaytgan nur teleskop darçasidan ötib, parabolik şakldagi boş közguga tuşadi. Bu közgu Quyoşning 160 mm li tasvirini teleskopning Nyuton fokusida hosil qiladi. Boş közguning vaziyatini özgartiriş yöli b-n undan qaytgan nurni Kassegren közgusiga tuşirib, diametri 900 mm li Quyoş tasvirini oliş mumkin. Quyoşning oq nurdagi tasvirini fotosuratga oliş uçun G. t.ning Nyuton va Kassegren fokusiga kamera örnatiladi. G. t. Toşkent astronomiya in-tida ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОРИЗОНТАЛ ТЕЛЕСКОП — оптик ўқи горизонтал жойлашган астрономик асбоб. Қуёш бетидаги гранулалар, доглар ва ҳ. к. фотосуратини олишда ишлатилади. Г. т.да целостатдан кейин ёрдамчи кўзгудан қайтган қуёш нури дастаси тасвир ясовчи оптик системага боради. Ёрдамчи кўзгудан қайтган нур телескоп дарчасидан ўтиб, параболик шаклдаги бош кўзгуга тушади. Бу кўзгу Қуёшнинг 160 мм ли тасвирини телескопнинг Ньютон фокусида ҳосил қилади. Бош кўзгунинг вазиятини ўзгартириш йўли б-н ундан қайтган нурни Кассегрен кўзгусига тушириб, диаметри 900 мм ли Қуёш тасвирини олиш мумкин. Қуёшнинг оқ нурдаги тасвирини фотосуратга олиш учун Г. т.нинг Ньютон ва Кассегрен фокусига камера ўрнатилади. Г. т. Тошкент астрономия ин-тида ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.