Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Gormonal regulyatsiya

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 404-b. — ziyouz.com

    Gormonal regulyatsiya - odam va umurtqali hayvonlar hayot faoliyatining gormonlar orqali boşqarilişi. Içki sekretsiya bezlari ajratgan gormonlar qonga ötib, organizmda oqsil, yoğ, uglevod, suv va mineral tuzlar almaşinuvining bir maromda keçişini ta'minlaydi (mas, insulin uglevodlar almaşinuvida bevosita iştirok etadi). Gormonlar işlab çiqarilişi va ajralişini nerv sistemasi boşqaradi. G.r. gumoral regulyatsiya b-n özaro boğliq holda faoliyat körsatadi. Gormonlarning fermentlar sintezida iştirok etişi, şuningdek, genlarning faollaştiriş xususiyatlari aniqlangan. G.r. mexanizmlari orasida ayniqsa gormonlarning oqsillar biosinteziga ta'siri örganilgan bölib, ular asosida ösiş, rivojlaniş, töqimalar differensiatsiyalanişi, tuxum hujayra follikulalarining yetilişi kabi hayotiy muhim jarayonlar yotadi. Organizmda G.r.ning izdan çiqişi endokrin kasalliklar (kandli diabet, tireotoksikoz, gipotireoz, Itsenkoquşing kasalligi va b.) va ayrim b. kasalliklar (yurak-tomir kasalliklari, xavfli ösmalar, allergik va ginekologik xastaliklar va b.)ning kelib çiqişiga olib keladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ГОРМОНАЛ РЕГУЛЯЦИЯ - одам ва умуртқали ҳайвонлар ҳаёт фаолиятининг гормонлар орқали бошқарилиши. Ички секреция безлари ажратган гормонлар қонга ўтиб, организмда оқсил, ёғ, углевод, сув ва минерал тузлар алмашинувининг бир маромда кечишини таъминлайди (мас, инсулин углеводлар алмашинувида бевосита иштирок этади). Гормонлар ишлаб чиқарилиши ва ажралишини нерв системаси бошқаради. Г.р. гуморал регуляция б-н ўзаро боғлиқ ҳолда фаолият кўрсатади. Гормонларнинг ферментлар синтезида иштирок этиши, шунингдек, генларнинг фаоллаштириш хусусиятлари аниқланган. Г.р. механизмлари орасида айниқса гормонларнинг оқсиллар биосинтезига таъсири ўрганилган бўлиб, улар асосида ўсиш, ривожланиш, тўқималар дифференциацияланиши, тухум ҳужайра фолликулаларининг етилиши каби ҳаётий муҳим жараёнлар ётади. Организмда Г.р.нинг издан чиқиши эндокрин касалликлар (кандли диабет, тиреотоксикоз, гипотиреоз, Иценкоқушинг касаллиги ва б.) ва айрим б. касалликлар (юрак-томир касалликлари, хавфли ўсмалар, аллергик ва гинекологик хасталиклар ва б.)нинг келиб чиқишига олиб келади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.