Gossipol
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 408–409-b. — ziyouz.com
Gossipol GOSSIPOL, C30H30O8 — sariq rangli zaharli, qattiq kristall modda. Polifenol birikmalarga kiradi. Ğöza çigiti va iddiz pöstloğida köp miqdorda (0,02—1,6%), boşqa qismlarida esa kam böladi. G. va uning analoglari — gossipurpurin, gossiverdurin, gossifulvin çigit yadrosidagi maxsus bezçalarda joylaşgan bölib, ular devori nihoyatda mustahkam va köpçilik organik erituvçilar ta'siriga çidamli. Lekin past molekulyar spirtlar va suvda G. bezçalari tezda yemiriladi. Ğözaning har xil tur va navlarida G. miqdori turliça. Ingiçka tolali ğöza navlari tarkibida G. köp miqdorda (1,47—1,60%) böladi. Çorva mollari, ayniqsa qoramolga çigit kunjarasi va şroti meyordan ortiq berilganda mollar ozuqa tarkibidagi G.dan zaharlanişi mumkin. G. yoğ sanoati çiqindilaridan olinadi. G. antranalitlari, G. smolasi va ularning mahsulotlari inson uçun foydali moddalar hisoblanadi. Ular xalq xöjaligining turli sohalarida: tibbiyot, kimyo sanoati, q.x., metall quyiş sanoati va b.da işlatiladi. G. virusga faol ta'sir qiladi. Şu sababli hozirgi vaqtda G.dan virusga qarşi işlatiladigan interferon induktori preparatlari va b. moddalar ajratib olingan. Ad.: Sadi kov A. S, Xlopçatnik — çudo rasteniye, M., 1985. Abdukarim Zikiryoyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОССИПОЛ, С30Н30О8 — сариқ рангли заҳарли, қаттиқ кристалл модда. Полифенол бирикмаларга киради. Ғўза чигити ва иддиз пўстлоғида кўп миқдорда (0,02—1,6%), бошқа қисмларида эса кам бўлади. Г. ва унинг аналоглари — госсипурпурин, госсивердурин, госсифульвин чигит ядросидаги махсус безчаларда жойлашган бўлиб, улар девори ниҳоятда мустаҳкам ва кўпчилик органик эритувчилар таъсирига чидамли. Лекин паст молекуляр спиртлар ва сувда Г. безчалари тезда емирилади. Ғўзанинг ҳар хил тур ва навларида Г. миқдори турлича. Ингичка толали ғўза навлари таркибида Г. кўп миқдорда (1,47—1,60%) бўлади. Чорва моллари, айниқса қорамолга чигит кунжараси ва шроти меъёрдан ортиқ берилганда моллар озуқа таркибидаги Г.дан заҳарланиши мумкин. Г. ёғ саноати чиқиндиларидан олинади. Г. антраналитлари, Г. смоласи ва уларнинг маҳсулотлари инсон учун фойдали моддалар ҳисобланади. Улар халқ хўжалигининг турли соҳаларида: тиббиёт, кимё саноати, қ.х., металл қуйиш саноати ва б.да ишлатилади. Г. вирусга фаол таъсир қилади. Шу сабабли ҳозирги вақтда Г.дан вирусга қарши ишлатиладиган интерферон индуктори препаратлари ва б. моддалар ажратиб олинган. Ад.: Сады ков А. С, Хлопчатник — чудо растение, М., 1985. Абдукарим Зикирёев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.