Gotxold Efraim Lessing
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92–93-b. — ziyouz.com
Lessing Gotxold Efraim LESSING (Lessing) Gotxold Efraim (1729.22.1, Kamens, Saksoniya — 1781.15.2, Braunşveyg) — nemis dramaturgi, san'at nazariyotçisi, adabiyotşunos, ma'rifatparvar. Nemis mumtoz adabiyetining asosçilaridan biri. Nemis maorifining radikal-demokratik yönalişiga boşçilik qilgan. Pastor oilasida tuğilgan. Leypsig (1746—48) va Vit-tenberg (1748) un-tlarida ta'lim olgan. L. yozuvçi va jurnalist sifatida mutlaq hokimiyat mafkurasiga qarşi, ilğor milliy madaniyat uçun kuraşgan. U öz umrini ötab bölgan fransuz klassitsizmi qonun-qoidalariga kör-körona rioya etişni tanqid qilib çiqqan. Klassitsizmga qarşi kuraşda Germaniyada birinçi «Sara Sampson xonim» (1755) oilaviy «meşçanlar» dramasini va milliy xarakterlari bölgan «Minna fon Barnxelm» (1767) komediyasini yozgan. «Emiliya Galotti» (1772) fojiasi L. ijodining çöqqisidir. Unda feodal knyazlarning zöravonliklari qoralanadi. L. publitsistik faoliyatida köproq ma'rifatparvarlik masalalariga e'tibor berdi («Fossişe saytung» gaz.si b-n hamkorligi, 1751—55; «Teatr kutubxonasi»ning naşr etilişi, 1754— 58 va b.). L.ning muhim xizmati şe'riyatning birinçi asosi sifatida («Laokoon», 1966) hayotni butun jöşqinligi b-n va töliq aks ettiriş haqidagi ta'limotni olğa surganida, realistik teatr va dramaning nazariy tamoyillarini himoya qilganligidadir. L.ning teatr xususidagi qaraşlari fransuz ma'rifatparvari Deni Didro qaraşlariga mos. Ular ikkisi ham teatr va dramaturgiyaning oddiy hamda haqqoniy bölişining tarafdori edi. Falsafada L. Germaniyadagi materialistik an'analarning asosçilaridan biridir. 1888—1943 y.larda Berlinda «Lessing-teatr» mavjud bölgan.
As: Laokoon ili o granitsax jivopisi i poezii, M., 1957.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕССИНГ (Lessing) Готхольд Эфраим (1729.22.1, Каменц, Саксония — 1781.15.2, Брауншвейг) — немис драматурги, санъат назариётчиси, адабиётшунос, маърифатпарвар. Немис мумтоз адабиетининг асосчиларидан бири. Немис маорифининг радикал-демократик йўналишига бошчилик қилган. Пастор оиласида туғилган. Лейпциг (1746—48) ва Вит-тенберг (1748) ун-тларида таълим олган. Л. ёзувчи ва журналист сифатида мутлақ ҳокимият мафкурасига қарши, илғор миллий маданият учун курашган. У ўз умрини ўтаб бўлган француз классицизми қонун-қоидаларига кўр-кўрона риоя этишни танқид қилиб чиққан. Классицизмга қарши курашда Германияда биринчи «Сара Сампсон хоним» (1755) оилавий «мешчанлар» драмасини ва миллий характерлари бўлган «Минна фон Барнхельм» (1767) комедиясини ёзган. «Эмилия Галотти» (1772) фожиаси Л. ижодининг чўққисидир. Унда феодал князларнинг зўравонликлари қораланади. Л. публицистик фаолиятида кўпроқ маърифатпарварлик масалаларига эътибор берди («Фоссише цайтунг» газ.си б-н ҳамкорлиги, 1751—55; «Театр кутубхонаси»нинг нашр этилиши, 1754— 58 ва б.). Л.нинг муҳим хизмати шеъриятнинг биринчи асоси сифатида («Лаокоон», 1966) ҳаётни бутун жўшқинлиги б-н ва тўлиқ акс эттириш ҳақидаги таълимотни олға сурганида, реалистик театр ва драманинг назарий тамойилларини ҳимоя қилганлигидадир. Л.нинг театр хусусидаги қарашлари француз маърифатпарвари Дени Дидро қарашларига мос. Улар иккиси ҳам театр ва драматургиянинг оддий ҳамда ҳаққоний бўлишининг тарафдори эди. Фалсафада Л. Германиядаги материалистик анъаналарнинг асосчиларидан биридир. 1888—1943 й.ларда Берлинда «Лессинг-театр» мавжуд бўлган.
Ас: Лаокоон или о границах живописи и поэзии, М., 1957.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.