Govmijja
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 376-b. — ziyouz.com
Govmijja GOVMIJJA, govmiçça — qovoq çetidagi yoğ bezlari (taşqi G.) va kiprik tuk piyozçasi (içki G.)ning ötkir yiringli yalliğlanişi. Taşqi G.da yiringli şiş qovoq çetiga, içki G.da esa şilliq parda tomonga qaragan böladi. Bezçalarga yiring paydo qiluvçi mikroorganizmlar tuşişi, şaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik, şuningdek, moddalar almaşinuvining buzilişi, avitaminoz, kamqonlik, darmonsizlik, umumiy immunitetning pasayişi, qandli diabet, me'da-içak va yuqori nafas yöllarining kasalliklari, köz refraksiyasining anomaliyalari, yoş oqiş yöllarining kasalliklari G. ga yoki uning tez-tez qaytalanişiga sabab böladi.. Kasallik qovoq çetida oğrikli nuqta paydo bölişi b-n boşlanadi, söngra uning atrofi qizarib şişadi. 2—3 kundan söng G. uçi sarğayib yoriladi va undan yiring çiqadi. G.ga qovoq va şilliq pardaning qizarişi va şişişi qöşiladi. Ba'zan bir neçta G. çiqişi, ularning bir-biriga qöşilişi yoki qayta-qayta G. çiqişi kuzatiladi. Bunda boş oğrib, harorat kötariladi, quloq oldi va jağ osti limfa bezlari kattalaşadi va oğriydi. G. çiqqanda vraçga murojaat etiş lozim. Uni siqiş yoki sitiş yaramaydi, aks holda infeksiya qonga ötib köz kosasining flegmonasiga va meningit, sepsis kabi oğir asoratlarga sabab bölişi mumkin. G.ning oldini oldişda ozodalik tartiblariga qat'iy amal qiliş, iflos, çang joylarda işlaganda himoya oynaklaridan foydalaniş, organizmni toliqtiradigan kasalliklarni öz vaqtida aniqlab davolatiş lozim. Davolaş uçun közga antibiotik va sulfanilamid preparatlarining eritmalari tomiziladi yoki mazlari qöyiladi. Yiring ketgandan söng quruq issiq va UVÇ buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОВМИЖЖА, говмичча — қовоқ четидаги ёғ безлари (ташқи Г.) ва киприк тук пиёзчаси (ички Г.)нинг ўткир йирингли яллиғланиши. Ташқи Г.да йирингли шиш қовоқ четига, ички Г.да эса шиллиқ парда томонга қараган бўлади. Безчаларга йиринг пайдо қилувчи микроорганизмлар тушиши, шахсий гигиена қоидаларига риоя қилмаслик, шунингдек, моддалар алмашинувининг бузилиши, авитаминоз, камқонлик, дармонсизлик, умумий иммунитетнинг пасайиши, қандли диабет, меъда-ичак ва юқори нафас йўлларининг касалликлари, кўз рефракциясининг аномалиялари, ёш оқиш йўлларининг касалликлари Г. га ёки унинг тез-тез қайталанишига сабаб бўлади.. Касаллик қовоқ четида оғрикли нуқта пайдо бўлиши б-н бошланади, сўнгра унинг атрофи қизариб шишади. 2—3 кундан сўнг Г. учи сарғайиб ёрилади ва ундан йиринг чиқади. Г.га қовоқ ва шиллиқ парданинг қизариши ва шишиши қўшилади. Баъзан бир нечта Г. чиқиши, уларнинг бир-бирига қўшилиши ёки қайта-қайта Г. чиқиши кузатилади. Бунда бош оғриб, ҳарорат кўтарилади, қулоқ олди ва жағ ости лимфа безлари катталашади ва оғрийди. Г. чиққанда врачга мурожаат этиш лозим. Уни сиқиш ёки ситиш ярамайди, акс ҳолда инфекция қонга ўтиб кўз косасининг флегмонасига ва менингит, сепсис каби оғир асоратларга сабаб бўлиши мумкин. Г.нинг олдини олдишда озодалик тартибларига қатъий амал қилиш, ифлос, чанг жойларда ишлаганда ҳимоя ойнакларидан фойдаланиш, организмни толиқтирадиган касалликларни ўз вақтида аниқлаб даволатиш лозим. Даволаш учун кўзга антибиотик ва сульфаниламид препаратларининг эритмалари томизилади ёки мазлари қўйилади. Йиринг кетгандан сўнг қуруқ иссиқ ва УВЧ буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.