Goyya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 379-b. — ziyouz.com
Goyya GOYYA, Goyya-i-Lusyentes (Goya u Lucientes) Fransisko Xose de (1746.30.3, Saragosa - 1828.16.4, Bordo) — ispan rassomi. Madrid BA a'zosi (1780). 1786 y.dan saroy rassomi, 1799 y.dan qirolning boş rassomi. Saragosada (X. Lusanimartinesdan) va Italiyada (1769—71) ta'lim olgan. G.ning erksevar san'ati özining dadilligi, jöşqin ehtirosi, ijtimoiy yönalişi b-n ajralib turadi. 1773 y.dan Madridda yaşagan. F. Baye ustaxonasida işlagan, qirol şpaler manufakturasi uçun 60 dan ortiq namoyon (kartina)lar yaratgan. 1780 y.lar boşidan portretçi sifatida şuhrat qozonadi, asarlarida haşamatlilik örnini asta-sekin sirlilik, dilkaşlik, yengil kinoya egallaydi («Markiza Solan portreti», 1792; «Gersogina Alba portreti», 1795; «Qirol Karl IV oilasi», 1800 va b.); devoriy rasmlarida diniy mavzularni hayotiy körinişlar tarzida ifodalaydi (San Antonio de la Florida çerkovi kapellasi, 1798, Madridda; Karning uyi, 1820—23 va b.). Grafika asarlarida G.ning ulkan iste'dodi namoyon böldi («Kapriços» turkumi, 80 varakda rassomning izohli matni b-n, 1797—98; «Uruş ofatlari» turkumi, 22 varaqda, 1810—20 va b.), yirik kartinalari («1808 y. 2 dan 3 mayga ötar keçasi qözğolonçilarni otib öldiriş»; «Madriddagi 1808 yil 2 may qözğoloni», ikkalasi ham taxm. 1814 va b.)da davrining eng muhim voqealarini yorqin aks ettiradi. G. ijodi umumevropa badiiy madaniyatiga kuçli ta'sir körsatgan, bu ta'sir 20-a.gaça sezilib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОЙЯ, Гойя-и-Лусьентес (Goya у Lucientes) Франсиско Хосе де (1746.30.3, Сарагоса - 1828.16.4, Бордо) — испан рассоми. Мадрид БА аъзоси (1780). 1786 й.дан сарой рассоми, 1799 й.дан қиролнинг бош рассоми. Сарагосада (X. Лусанимартинесдан) ва Италияда (1769—71) таълим олган. Г.нинг эрксевар санъати ўзининг дадиллиги, жўшқин эҳтироси, ижтимоий йўналиши б-н ажралиб туради. 1773 й.дан Мадридда яшаган. Ф. Байе устахонасида ишлаган, қирол шпалер мануфактураси учун 60 дан ортиқ намоён (картина)лар яратган. 1780 й.лар бошидан портретчи сифатида шуҳрат қозонади, асарларида ҳашаматлилик ўрнини аста-секин сирлилик, дилкашлик, енгил киноя эгаллайди («Маркиза Солан портрети», 1792; «Герцогина Альба портрети», 1795; «Қирол Карл IV оиласи», 1800 ва б.); деворий расмларида диний мавзуларни ҳаётий кўринишлар тарзида ифодалайди (Сан Антонио де ла Флорида черкови капелласи, 1798, Мадридда; Карнинг уйи, 1820—23 ва б.). Графика асарларида Г.нинг улкан истеъдоди намоён бўлди («Капричос» туркуми, 80 варакда рассомнинг изоҳли матни б-н, 1797—98; «Уруш офатлари» туркуми, 22 варақда, 1810—20 ва б.), йирик картиналари («1808 й. 2 дан 3 майга ўтар кечаси қўзғолончиларни отиб ўлдириш»; «Мадриддаги 1808 йил 2 май қўзғолони», иккаласи ҳам тахм. 1814 ва б.)да даврининг энг муҳим воқеаларини ёрқин акс эттиради. Г. ижоди умумевропа бадиий маданиятига кучли таъсир кўрсатган, бу таъсир 20-а.гача сезилиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.