Ğoz
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35-b. — ziyouz.com
Ğoz ĞOZ, xonaki ğoz — ördaksimonlar oilasiga mansub parranda turi. Yevrosiyoning tundra va örmon tundra zonasida yaşovçi kulrang Ğ. Ğ.larning uruğboşi hiyeoblanadi. Ğ. larhez göşti uçun deyarli barça mamlakatlarda boqiladi. Ğ.ning tana tuzilişi qayiqsimon, böyni uzun, oyoq barmoqtari suzuvçi parda bilan qöşilgan. Tumşuğining şakli har xil: töğri, qayrilgai, çöqqaygan va b. Ayrim zoglarining tumşuği ustida dömboği bor. Patlarining rangi oq, kulrang, qönğir, doğli va b. Tumşuği sarğişqizil. kamdan-kam qora. Pat krplami tiğiz, sovuqdan yaxşi himoya qiladi. Ğ.lar boşqa xonaki parrandalarga nisbatan keçroq (34—44 haftaligida) jinsiy yetiladi. Xöjalikda 3—4 y. foydalaniladi (ayrim hollarda 5 y.). Tödada 3— 4 makiyonga I erkak Ğ. qoldiriladi. Makiyoni 265—350 kunligida iqlim şaroitlariga köra (qişda, bahorda) tuxumga kiradi. Bir mavsumda 30— 50 (100 tagaça) dan köp tuxum qiladi. Jöjasi 29—30 kunda tuxumdan çiqadi. Ğ.ning xitoy, kuban zotlari 1-yili foydalanişda eng mahsuldor hisoblanadi. Voyaga yetgan erkak Ğ.larning tirik vazni 5 — 8 (15), makiyonlariniki 4—7 (12) kg gaça. Yaxşi boqilnş Ğ.lar 9 oyligida (3.5 — 4,5 kg) göştga söyiladi. Asosan, göşti uçun boqidadi (guşti tarkibida 16% oqeil, 35% ga yaqin yoğ bor). Göşt işlab çiqariş uçun yirik kulrang, kuban, xolmogor, italiya, reyn zotli Ğ.lar boqiladi. Pati va momiği sanoat uçun qimmatli xom aşyo (qayişqoqligi, suv ötkazmasligi, issiqlik ötkazuvçanligi, çidamliligi va b. tufayli). Ğ.lar maxsus fer-malarda boqiladi. Yoş jöjalari göşt uçun 9 haftaligida söyiladi. Naslçilik tödalarida katta yoşli Ğ.lar bir y.da 130 kg tÖla qimmatli aralaş yem bilan boqiladi. Bir sutkada bir boş Ğ. uçun ozuqa ranioni (g): don — 150— 200, kunjara va şrot — 15—20, kök va şirali ozuqalar — 400—500. öt uni — 20—30, açitqi yem — 7—10, mineral ozuqalar.
Ayrim mamlakatlarda (Vengriya. Polşa, Fransiya va b.) sanoat parrandaçiligida land, tuluza, italiya. reyn, venger zotli Ğ.lar köp boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒОЗ, хонаки ғоз — ўрдаксимонлар оиласига мансуб парранда тури. Евросиёнинг тундра ва ўрмон тундра зонасида яшовчи кулранг Ғ. Ғ.ларнинг уруғбоши ҳиеобланади. Ғ. ларҳез гўшти учун деярли барча мамлакатларда боқилади. Ғ.нинг тана тузилиши қайиқсимон, бўйни узун, оёқ бармоқтари сузувчи парда билан қўшилган. Тумшуғининг шакли ҳар хил: тўғри, қайрилгаи, чўққайган ва б. Айрим зогларининг тумшуғи устида дўмбоғи бор. Патларининг ранги оқ, кулранг, қўнғир, доғли ва б. Тумшуғи сарғишқизил. камдан-кам қора. Пат крплами тиғиз, совуқдан яхши ҳимоя қилади. Ғ.лар бошқа хонаки паррандаларга нисбатан кечроқ (34—44 ҳафталигида) жинсий етилади. Хўжаликда 3—4 й. фойдаланилади (айрим ҳолларда 5 й.). Тўдада 3— 4 макиёнга I эркак Ғ. қолдирилади. Макиёни 265—350 кунлигида иқлим шароитларига кўра (қишда, баҳорда) тухумга киради. Бир мавсумда 30— 50 (100 тагача) дан кўп тухум қилади. Жўжаси 29—30 кунда тухумдан чиқади. Ғ.нинг хитой, кубань зотлари 1-йили фойдаланишда энг маҳсулдор ҳисобланади. Вояга етган эркак Ғ.ларнинг тирик вазни 5 — 8 (15), макиёнлариники 4—7 (12) кг гача. Яхши боқилнш Ғ.лар 9 ойлигида (3.5 — 4,5 кг) гўштга сўйилади. Асосан, гўшти учун боқидади (гушти таркибида 16% оқеил, 35% га яқин ёғ бор). Гўшт ишлаб чиқариш учун йирик кулранг, кубань, холмогор, италия, рейн зотли Ғ.лар боқилади. Пати ва момиғи саноат учун қимматли хом ашё (қайишқоқлиги, сув ўтказмаслиги, иссиқлик ўтказувчанлиги, чидамлилиги ва б. туфайли). Ғ.лар махсус фер-маларда боқилади. Ёш жўжалари гўшт учун 9 ҳафталигида сўйилади. Наслчилик тўдаларида катта ёшли Ғ.лар бир й.да 130 кг тЎла қимматли аралаш ем билан боқилади. Бир суткада бир бош Ғ. учун озуқа раниони (г): дон — 150— 200, кунжара ва шрот — 15—20, кўк ва ширали озуқалар — 400—500. ўт уни — 20—30, ачитқи ем — 7—10, минерал озуқалар.
Айрим мамлакатларда (Венгрия. Польша, Франция ва б.) саноат паррандачилигида ланд, тулуза, италия. рейн, венгер зотли Ғ.лар кўп боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.