Ğöza ildiz biti
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55–56-b. — ziyouz.com
Ğöza ildiz biti (Tprgpas1argp<; razeoP Ra$ya.) — ArMsNdaye oilasiga mansub qanotsiz haşarot. Ğöza va b. ekinlar zararkunandasi. Oqiş zarğaldoq tusli, tanasi deyarli dumaloq, oğiz apparati sançib-söruvçi, möylovlari uç böğimli. Şira nayçalari va dumi yöq. Tanasi, oyoği va möylovlarining usti mayda tukçalar bilan qoplangan. Toşkent, Samarqand viloyatlari, Farğona hamda Zarafşon vodiylarida ekinlarga juda katta zarar yetkazadi. Ğ.i.b. liçinka hamda voyaga yetgan holida keng bargli begona ötlar (şöra, ituzum va b.) ildizida qişlaydi va bahorda ğöza maysalariga ötadi. Liçinkalari ösimlik ildizida kiçik-kiçik gala bölib yaşaydi. Ğöza gullagunga qadar uning ildizida hayot keçiradi, ildiz dağallaşgandan söng boşqa q.x. ekinlariga ötadi. Ildizida bit bölgan ösimlik rangsizlanadi, söliydi va köpinça nobud böladi. Zararlangan ösimlik atrofida töplangan çumo-lilardan Ğ.i.b. borligini aniqlaş mumkin.
Kuraş çoralari; ekinzorlar atrofidagi begona ötlarni ildizi bilan suğurib yöq qiliş va bitlar topilgan yerlarni qişda suğoriş; tuproqqa 10— 15 sm çuqurlikda donador fosfamid yoki bazudin (40 kg/ga) soliş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒЎЗА ИЛДИЗ БИТИ (Тпргпас1аргп<; рЬазеоП Ра$я.) — АрМсНдае оиласига мансуб қанотсиз ҳашарот. Ғўза ва б. экинлар зараркунандаси. Оқиш зарғалдоқ тусли, танаси деярли думалоқ, оғиз аппарати санчиб-сўрувчи, мўйловлари уч бўғимли. Шира найчалари ва думи йўқ. Танаси, оёғи ва мўйловларининг усти майда тукчалар билан қопланган. Тошкент, Самарқанд вилоятлари, Фарғона ҳамда Зарафшон водийларида экинларга жуда катта зарар етказади. Ғ.и.б. личинка ҳамда вояга етган ҳолида кенг баргли бегона ўтлар (шўра, итузум ва б.) илдизида қишлайди ва баҳорда ғўза майсаларига ўтади. Личинкалари ўсимлик илдизида кичик-кичик гала бўлиб яшайди. Ғўза гуллагунга қадар унинг илдизида ҳаёт кечиради, илдиз дағаллашгандан сўнг бошқа қ.х. экинларига ўтади. Илдизида бит бўлган ўсимлик рангсизланади, сўлийди ва кўпинча нобуд бўлади. Зарарланган ўсимлик атрофида тўпланган чумо-лилардан Ғ.и.б. борлигини аниқлаш мумкин.
Кураш чоралари; экинзорлар атрофидаги бегона ўтларни илдизи билан суғуриб йўқ қилиш ва битлар топилган ерларни қишда суғориш; тупроққа 10— 15 см чуқурликда донадор фосфамид ёки базудин (40 кг/га) солиш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.