Ğozi Yunus
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 35–36-b. — ziyouz.com
Ğozi Yunus (taxallusi; asl nomi Yunusov Ğozi Mahammad) (1889, Toşkent — 1942, Vologda, Rossiya) — dramaturg, tanqidçi, jurnalist, tarjimon. Baroqxon-Navröz Ahmad madrasasida tahsil olgan. «Turon» truppasida iştirok etgan. «Oçlarga yordam qömitasi»da sarkotib (1917). 1918—20 y.larda «Işçilar dunyosi» va «Turk ROSTA»da bölim mudiri va mas'ul muharrir. «Mehnatkaşlar tovuşi» gaz. taşkilotçisi va mas'ul muharriri (1919). 1920—24 y.larda «Iştirokiyun», «Qizil bayroq», «Turkiston» gaz. larida adabiy xodim, mas'ul muharrir, bölim mudiri. 1923 y.da «Muştum» jur. ni taşkil etgan. Şuningdek, 1918—20 y.larda «Naşri Ğozi Yunus» xususiy naşriyotini taşkil qilgan va ilmiy-badiiy asarlarni çop etib. tarqatgan. 20-y. lar 2-yarmida magbuotda şöro hukumati siyosatini foş etuvçi maqola. reportaj, hajviyalar e'lon qilgani uçun firqadan öçirilib. işdan böşatilgan. 1926—37 y.larda «Qizil Özbekiston» gaz.da, «Özdavnaşr»da, «Qişloq xöjaligi» jur.da musahhih.
Ğ.Yu. milliy matbuotda faol qatnaşgan. U «Ğus». «Ğurt», «Qörqoq ayyor», «Boğbon», «Töqmoq», «Şa-paloq maxdum» kabi 30 dan ortiq taxallus qöllagan. U matbuotda milliy teatr, dramaturgiya. rejissu-ra, ijroçilik san'atining dol-zarb muammolarini kötargan. «Zahhoki Moron» (4 pardali drama, 1920), «Turma xotiralari yexud haqsizlik kasofati» (şe'riy dos-toğq 1917) kabi asarlar mualli-fk. V.Bartoldning «Is. tom tari-xi», L.Tolstoyning «Bo.talik» va b. asarlarni özbek tiliga tarjima qilgan.
1937 y.la qamoqqa olinib. Vologda viloyatiga surgun qilingan. 1942 y.da oçlikdan vafot etgap. 1957 y. 22 yanv.da oklangan.
Sirojiddin Ahmedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒОЗИ ЮНУС (тахаллуси; асл номи Юнусов Ғози Маҳаммад) (1889, Тошкент — 1942, Вологда, Россия) — драматург, танқидчи, журналист, таржимон. Бароқхон-Наврўз Аҳмад мадрасасида таҳсил олган. «Турон» труппасида иштирок этган. «Очларга ёрдам қўмитаси»да саркотиб (1917). 1918—20 й.ларда «Ишчилар дунёси» ва «Турк РОСТА»да бўлим мудири ва масъул муҳаррир. «Меҳнаткашлар товуши» газ. ташкилотчиси ва масъул муҳаррири (1919). 1920—24 й.ларда «Иштирокиюн», «Қизил байроқ», «Туркистон» газ. ларида адабий ходим, масъул муҳаррир, бўлим мудири. 1923 й.да «Муштум» жур. ни ташкил этган. Шунингдек, 1918—20 й.ларда «Нашри Ғози Юнус» хусусий нашриётини ташкил қилган ва илмий-бадиий асарларни чоп этиб. тарқатган. 20-й. лар 2-ярмида магбуотда шўро ҳукумати сиёсатини фош этувчи мақола. репортаж, ҳажвиялар эълон қилгани учун фирқадан ўчирилиб. ишдан бўшатилган. 1926—37 й.ларда «Қизил Ўзбекистон» газ.да, «Ўздавнашр»да, «Қишлоқ хўжалиги» жур.да мусаҳҳиҳ.
Ғ.Ю. миллий матбуотда фаол қатнашган. У «Ғус». «Ғурт», «Қўрқоқ айёр», «Боғбон», «Тўқмоқ», «Ша-палоқ махдум» каби 30 дан ортиқ тахаллус қўллаган. У матбуотда миллий театр, драматургия. режиссу-ра, ижрочилик санъатининг дол-зарб муаммоларини кўтарган. «Заҳҳоки Морон» (4 пардали драма, 1920), «Турма хотиралари ехуд ҳақсизлик касофати» (шеърий дос-тоғқ 1917) каби асарлар муалли-фк. В.Бартольднинг «Ис. том тари-хи», Л.Толстойнинг «Бо.талик» ва б. асарларни ўзбек тилига таржима қилган.
1937 й.ла қамоққа олиниб. Вологда вилоятига сургун қилинган. 1942 й.да очликдан вафот этгап. 1957 й. 22 янв.да окланган.
Сирожиддин Аҳмедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.