Ğoziy Murod I
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 828–829-b. — ziyouz.com
Murod I Ğoziy MUROD 1 Ğoziy, Xudovandigor (1326—1389) — Usmonlilar sulolasita mansub Turkiya sultoni (1362—89). Sulton Örxon Ğoziyning öğli. Taxt tepasiga kelgan ML birodarlari Ibrohim va Xalillarni qatl etgaç, Kiçik Osiyoning şarqiy va jan. xududlarini öz tasarrufiga kiritadi. Tez orada mamlakatning ilgari qöldan çiqqan ğarbiy yerlarini qaytarib oladi. 1362 y. bolgarlarning Filippopol (Plovdiv) ş.ni zabt etadi. Oradan 2 yil ötgaç, bolgar şoqi Şişman usmoniylar sultoniga xiroj tölovçiga aylanadi. M.I 14-a.ning 70-y. larida poytaxtni Edirne (Adrianopol) ga köçiradi. M.1 1376 y. Vizantiya tasarrufiga ötgan Gallipoli ya.o.ni qaytarib oladi; 70—80-y.larda Bolkrndagi barça yerlarni bosib oladi. 1389 y.ning iyunida M.1 ulkan armiyasi b-n serb yerlariga kiradi. Kosovo maydonida knyaz Lazar boşlik, serb kuçlari b-n töqnaşadi (1389 y. 15 iyun). M.I qaror-gohiga Lazar armiyasi haqida ma'lumot bermoqçi bölgan serb-krçoq Miloşni olib kelişadi, u tusatdan M.1 ning yuragiga xanjar sançadi. Biroq, M.I ning qöşini jangda ğalaba qozonadi. Asirga olingan Lazar jon berayotgan M.I köz öngida qatl qilinadi. M.I ning tönğiç farzandi Boyazid I Yildirim sultonlik şohsupasiga ötiradi.
Ad.:Noviçev A. D., Istoriya Tursii, t. 1, L., 1963; Petrosyan Yu.A., Osmanskaya imperiya. Moguşestvo i gibel, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУРОД 1 Ғозий, Худовандигор (1326—1389) — Усмонлилар сулоласита мансуб Туркия султони (1362—89). Султон Ўрхон Ғозийнинг ўғли. Тахт тепасига келган МЛ биродарлари Иброҳим ва Халилларни қатл этгач, Кичик Осиёнинг шарқий ва жан. худудларини ўз тасарруфига киритади. Тез орада мамлакатнинг илгари қўлдан чиққан ғарбий ерларини қайтариб олади. 1362 й. болгарларнинг Филиппополь (Пловдив) ш.ни забт этади. Орадан 2 йил ўтгач, болгар шоқи Шишман усмонийлар султонига хирож тўловчига айланади. M.I 14-а.нинг 70-й. ларида пойтахтни Эдирне (Адрианополь) га кўчиради. М.1 1376 й. Византия тасарруфига ўтган Галлиполи я.о.ни қайтариб олади; 70—80-й.ларда Болкрндаги барча ерларни босиб олади. 1389 й.нинг июнида М.1 улкан армияси б-н серб ерларига киради. Косово майдонида князь Лазар бошлик, серб кучлари б-н тўқнашади (1389 й. 15 июнь). M.I қарор-гоҳига Лазар армияси ҳақида маълумот бермоқчи бўлган серб-крчоқ Милошни олиб келишади, у тусатдан М.1 нинг юрагига ханжар санчади. Бироқ, M.I нинг қўшини жангда ғалаба қозонади. Асирга олинган Лазар жон бераётган M.I кўз ўнгида қатл қилинади. M.I нинг тўнғич фарзанди Боязид I Йилдирим султонлик шоҳсупасига ўтиради.
Ад.:Новичев А. Д., История Турции, т. 1, Л., 1963; Петросян Ю.А., Османская империя. Могущество и гибель, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.