Gradiyent

Gradiyent (lot. gradiens — odimlovçi) — 1) fizik kattalik (bosim, t-ra, namlik va b.)ning fazoda yoki biror öq yönalişida masofa böyiça özgariş ölçovi. Mas, bosim G.i bosimning masofa böyiça özgariş tezligini ifodalaydi, potensial energiya G.i ta'sir etuvçi kuçga, elektr potensial G.i elektr maydon kuçlanganligiga teng va h.k.; 2) matematikada fazodagi bir nuqtadan ikkinçi nuqtagaça bölgan masofada qiymati özgaradigan kattalikning eng tez özgaradigan yunalişini körsatadigan vektor. 3) biologiya da organizm yoki organlarning tuzilişi va ular fiziologik xossalarining ma'lum öq böyiça özgarişi miqdori. G. örganilayotgan xossa (mas, qon bosimi, t-ra)ning körilayotgan joydan uzoklaşgan sari asta-sekin kamayib (susayib) borişini, mas, hayvon tanasining turli joylarida va ösimliklarning turli qismlarida qon bosimi, t-ra, nafas oliş tezligi va b. xossalarining bir xil bölmasligini ifodalaydi.