Granitlaniş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 425-b. — ziyouz.com
Granitlaniş - Yer pöstining çuqur qismlarida böladigan murakkab jarayonlar natijasida turli (çökindi, otqindi, metamorfik) toğ jinslarining özgarib, tarkibi, tuzilişiga köra granitga öxşaş jinsga aylanişi G.ga uçragan jinslarning tarkibi va strukturasi butunlay özgarib ketadi. G. toğ jinslarini işqorli metallar va SiO2 b-n boyişi va ulardan Fe, Mg va Sa çiqib ketişi va magma hosil bölişi b-n boğliq; u asosan geosinklinallarning juda çuqur zonalarida burmalar hosil bölişi paytida rivojlanadi. G. töğrisida turli fikrlar bor. Vir guruh olimlar G. yer bağridan çiqadigan gaz va suyuq eritmalarning toğ jinslariga ta'siri natijasida paydo böladi deyişsa, boşqalari G. qattiq jinslar ionlarining bir-biri b-n aralaşişi (diffuziyasi) natijasida hosil böladi deydilar. G. magmaning toğ jinslariga ta'siri natijasida sodir böladi degan fikrlar ham bor. Yer pöstida böladigan jarayonlarni aniqlaşda G.ning ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРАНИТЛАНИШ - Ер пўстининг чуқур қисмларида бўладиган мураккаб жараёнлар натижасида турли (чўкинди, отқинди, метаморфик) тоғ жинсларининг ўзгариб, таркиби, тузилишига кўра гранитга ўхшаш жинсга айланиши Г.га учраган жинсларнинг таркиби ва структураси бутунлай ўзгариб кетади. Г. тoғ жинсларини ишқорли металлар ва SiO2 б-н бойиши ва улардан Fe, Mg ва Са чиқиб кетиши ва магма ҳосил бўлиши б-н боғлиқ; у асосан геосинклиналларнинг жуда чуқур зоналарида бурмалар ҳосил бўлиши пайтида ривожланади. Г. тўғрисида турли фикрлар бор. Вир гуруҳ олимлар Г. ер бағридан чиқадиган газ ва суюқ эритмаларнинг тоғ жинсларига таъсири натижасида пайдо бўлади дейишса, бошқалари Г. қаттиқ жинслар ионларининг бир-бири б-н аралашиши (диффузияси) натижасида ҳосил бўлади дейдилар. Г. магманинг тоғ жинсларига таъсири натижасида содир бўлади деган фикрлар ҳам бор. Ер пўстида бўладиган жараёнларни аниқлашда Г.нинг аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.