Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Gravitatsion anomaliya

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 414-b. — ziyouz.com

    Gravitatsion anomaliya GRAVITATSION ANOMALIYA, oğirlik anomaliyasi — Yer kurrasining aniq nuqtasida kuzatiladigan oğirlik kuçi b-n uning nazariy miqdori (oğirlik kuçining normal taqsimoti formulasidan hisoblangan kattalik) örtasida farq bölişi. Oğirlik kuçi geografik kenglikka va Yerning şakliga boğliq bölib, kuzatiladigan kattalik yagona yuza sathi — dengiz sathi (geoid)ga nisbatan ifodalanadi. Yer sathidan h balandlikda oğirlik kuçining kamayişi — 2gh/R »—0,0003086 Gal ga teng, bu yerda K — Yer radiusi, g — oğirlik kuçi tezlanişining örtaça qiymati (1 Gal = 1 sm/s2). G. a. havodagi anomaliya bölib, Faya anomaliyasi deb ataladi. Yerning dengiz sathiga nisbatan I qöşimça qatlamining tortişiş kuçi (ta'siri)ni hisobga olganda oğirlik kuçi özgarişi — 2gh/R + 2nfah~( — 0,0003086+0,0000418o)/! Gal ga teng, bu yerda o — qatlam ziçligi, /— tortişiş doimiysi. Bu ifoda yordamida aniqlangan G.a. Buge anomaliyasi deb ataladi. G.a.ni aniqlaş natijalari izoanomal, ya'ni G.a. bir xil qiymatli egri çiziqlar orqali ifodalangan kartalar yordamida tasvirlanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ГРАВИТАЦИОН АНОМАЛИЯ, оғирлик аномалияси — Ер куррасининг аниқ нуқтасида кузатиладиган оғирлик кучи б-н унинг назарий миқдори (оғирлик кучининг нормал тақсимоти формуласидан ҳисобланган катталик) ўртасида фарқ бўлиши. Оғирлик кучи географик кенгликка ва Ернинг шаклига боғлиқ бўлиб, кузатиладиган катталик ягона юза сатҳи — денгиз сатҳи (геоид)га нисбатан ифодаланади. Ер сатҳидан h баландликда оғирлик кучининг камайиши — 2gh/R »—0,0003086 Гал га тенг, бу ерда К — Ер радиуси, g — оғирлик кучи тезланишининг ўртача қиймати (1 Гал = 1 см/с2). Г. а. ҳаводаги аномалия бўлиб, Фая аномалияси деб аталади. Ернинг денгиз сатҳига нисбатан И қўшимча қатламининг тортишиш кучи (таъсири)ни ҳисобга олганда оғирлик кучи ўзгариши — 2gh/R + 2nfah~( — 0,0003086+0,0000418о)/! Гал га тенг, бу ерда о — қатлам зичлиги, /— тортишиш доимийси. Бу ифода ёрдамида аниқланган Г.а. Буге аномалияси деб аталади. Г.а.ни аниқлаш натижалари изоаномал, яъни Г.а. бир хил қийматли эгри чизиқлар орқали ифодаланган карталар ёрдамида тасвирланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.