Gravitatsion boyitiş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 414-b. — ziyouz.com
Gravitatsion boyitiş - foydali minerallarni begona jinslardan ajratib oliş usuli. Ularning ziçliklari orasidagi farqqa asoslanadi. Mil. av. 2 minginçi yillardayoq qörğoşin va oltinni ajratib olişda G.b. usulidan foydalanişgan. 14—15-a.larda zamonaviy oltin yuviş maşinasiga öxşaş maşinalar yaratildi. 19-a. oxiri — 20-a. boşlariga kelib foydali qazilmalarga ehtiyoj köpayganligi sababli G.b. keng qöllanila boşlandi. G.b.ning suvda va havoda amalga oşiriladigan xillari bor. Suvning ziçligi ança yuqori bölgani uçun suvdagi G.b.da foydali minerallar juda aniq ajralib çiqadi. Havoda boyitiladigan mahsulotlarni suvsizlantiriş talab qilinmaydi. Bu esa mahsulotlarni transport vositalariga ortiş qiyin böladigan sovuq joylarda qulaylik yaratadi. G.b.da yerning tortiş kuçidan (nomi şundan), markazdan qoçma va elektromagnit kuçlardan xam foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРАВИТАЦИОН БОЙИТИШ - фойдали минералларни бегона жинслардан ажратиб олиш усули. Уларнинг зичликлари орасидаги фарққа асосланади. Мил. ав. 2 мингинчи йиллардаёқ қўрғошин ва олтинни ажратиб олишда Г.б. усулидан фойдаланишган. 14—15-а.ларда замонавий олтин ювиш машинасига ўхшаш машиналар яратилди. 19-а. охири — 20-а. бошларига келиб фойдали қазилмаларга эҳтиёж кўпайганлиги сабабли Г.б. кенг қўлланила бошланди. Г.б.нинг сувда ва ҳавода амалга ошириладиган хиллари бор. Сувнинг зичлиги анча юқори бўлгани учун сувдаги Г.б.да фойдали минераллар жуда аниқ ажралиб чиқади. Ҳавода бойитиладиган маҳсулотларни сувсизлантириш талаб қилинмайди. Бу эса маҳсулотларни транспорт воситаларига ортиш қийин бўладиган совуқ жойларда қулайлик яратади. Г.б.да ернинг тортиш кучидан (номи шундан), марказдан қочма ва электромагнит кучлардан хам фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.