Gravitatsion variometr

Gravitatsion variometr -oğirlik kuçi potensialining ikkilamçi hosilasini va gorizontal yönaliş oğirlik kuçi özgarişi (gradiyenti)ni ölçaydigan asbob. Faqat oğirlik kuçi gradiyentini ölçaydigan G.v. g r a diyentometrlar deyiladi. G.v.ni venger fizigi D. Etveş ixtiro kilgan. G.v. uçlariga turli balandlikda massalar mahkamlangan yoki osilgan gorizontal yoki kiya örnatilgan yengil koromislodan iborat; koromislo pişitilgan ingiçka elastik ipga osiladi. Yerning bir jinsli bölmagan gravitatsion maydonida koromislo massalariga ta'sir etuvçi gravitatsion kuçlar momenti vujudga keladi. Yerga tortişiş kuçi momenti buralgan ipning elastik kuçiga teng bölgunga qadar koromisloip atrofida buriladi. Oğirlik kuçi potensiali hosilalari koromisloning buriliş burçagi böyiça aniqlanadi. Bunga G.v. korpusi meridianga nisbatan turli burçak ostida ketma-ket örnatiladi. G.v.ning tuzilişi t-ra, magnit va elektrostatik maydonlar ta'sirini bartaraf qilişga imkon beradi. Oğirlik kuçi potensialining ikkilamçi hosilasi ±(1—2)-10»' s2 aniqlikkaça ölçanadi. G.v. geologorazvedka maqsadlarida yer qobiğining ustki qatlamlari ziçliklarining bir jinslimas taqsimlanişini örganişda işlatiladi.