Gregor Iogan Mendel
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 420-b. — ziyouz.com
Mendel Gregor Iogan MENDEL (Mendel) Gregor Iogan (1822.22.7, hoz. Ginçitse, Çexoslovakiya — 1884.6.1, hoz. Brno, Çexiya) — çex olimi, irsiyat töğrisidagi ta'limot asosçisi. Bu ta'limot uning şarafiga mendelizm deb ataladi. Vena untida erkin tinglovçi bölib, fizika, botanika, paleontologiya va analitik kimyoni örgangan (1851—53). Nöxatning 22 navida duragaylaş bö-yiça tajriba olib borgan (1856-63). M. öz tajribalari natijasini tabiatni örganuvçilar Bryunn jamiyati «Asarlari»da çop ettirgan (1866). U çatiştirilgan ösimliklar belgilarining duragay avlodlarida namoyon bölişini kuzatiş orqali ayrim belgilarning mustaqil irsiylanişini aniqlagan. Bu qonuniyatlar irsiylaniş töğrisidagi ta'limotga asos böldi va Mendel qonunlari deb atala boşladi. M. kaşfiyotiga uning hayotida e'tibor berilmagan. 1900 y.da botanik olimlar: nemis K. Korrens, golland X. De Friz va avstriyalik E. Çermak bir-biridan mustaqil holda M. kaşf etgan qonunlarni qayta oçişdi.
As: Opiti nad rastitelnimi gibridami, M., 1965.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕНДЕЛЬ (Mendel) Грегор Иоган (1822.22.7, ҳоз. Гинчице, Чехословакия — 1884.6.1, ҳоз. Брно, Чехия) — чех олими, ирсият тўғрисидаги таълимот асосчиси. Бу таълимот унинг шарафига менделизм деб аталади. Вена унтида эркин тингловчи бўлиб, физика, ботаника, палеонтология ва аналитик кимёни ўрганган (1851—53). Нўхатнинг 22 навида дурагайлаш бў-йича тажриба олиб борган (1856-63). М. ўз тажрибалари натижасини табиатни ўрганувчилар Брюнн жамияти «Асарлари»да чоп эттирган (1866). У чатиштирилган ўсимликлар белгиларининг дурагай авлодларида намоён бўлишини кузатиш орқали айрим белгиларнинг мустақил ирсийланишини аниқлаган. Бу қонуниятлар ирсийланиш тўғрисидаги таълимотга асос бўлди ва Мендель қонунлари деб атала бошлади. М. кашфиётига унинг ҳаётида эътибор берилмаган. 1900 й.да ботаник олимлар: немис К. Корренс, голланд X. Де Фриз ва австриялик Э. Чермак бир-биридан мустақил ҳолда М. кашф этган қонунларни қайта очишди.
Ас: Опыты над растительными гибридами, М., 1965.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.