Gretsiya arxipelagi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 444–445-b. — ziyouz.com
Gretsiya arxipelagi - q. Arxipelag. GRETSIYA INQILOBI (1821-29) (Gretsiyaning mustaqillik uruşi) — xalq inqilobi; Gretsiya usmonlilar istibdodidan xalos bölib mustaqillikka erişgan. Asosan «Filiki Eteriya» («Ahil jamiyat») umummilliy yaşirin taşkiloti a'zolari tomonidan puxta tayyorlangan. 1821 y. mart (25 mart Gretsiya mustaqilligi kuni)dagi qözğolon b-n boşlangan. 1822 y. 12yanv. da Milliy majlis Gretsiyaning mustaqilligini e'lon qildi va birinçi grek konstitutsiyasi — Epidavr organik statusini qabul qildi (1822). 1822 y. yozida Moreya (Peloponnes ya.o.) ga bostirib kirgan 30 ming kişili turk armiyasi tor-mor qilingan. Turli tabaqa vakillaridan taşkil topgan inqilobiy kuçlar orasida ziddiyatning kuçayişi fuqarolar uruşini keltirib çiqargan (1823-24 va 1824-25). 1827 y. Milliy majlis I. Kapodistriyani Gretsiya prezidenti qilib saylagan. 1827 y. okt.dagi Navarin jangida Usmonli turk imperiyasi floti yakson qilingan. Adrianopol sulh şartnomasi (1829)ga köra Turkiya Gretsiya muxtoriyatini tan olgan (1830 y.dan Gretsiya mustaqil davlat). G.i.da xorijiy köngillilar ham qatnaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРЕЦИЯ АРХИПЕЛАГИ - қ. Архипелаг. ГРЕЦИЯ ИНҚИЛОБИ (1821-29) (Грециянинг мустақиллик уруши) — халқ инқилоби; Греция усмонлилар истибдодидан халос бўлиб мустақилликка эришган. Асосан «Филики Этерия» («Аҳил жамият») умуммиллий яширин ташкилоти аъзолари томонидан пухта тайёрланган. 1821 й. март (25 март Греция мустақиллиги куни)даги қўзғолон б-н бошланган. 1822 й. 12янв. да Миллий мажлис Грециянинг мустақиллигини эълон қилди ва биринчи грек конституцияси — Эпидавр органик статусини қабул қилди (1822). 1822 й. ёзида Морея (Пелопоннес я.о.) га бостириб кирган 30 минг кишили турк армияси тор-мор қилинган. Турли табақа вакилларидан ташкил топган инқилобий кучлар орасида зиддиятнинг кучайиши фуқаролар урушини келтириб чиқарган (1823-24 ва 1824-25). 1827 й. Миллий мажлис И. Каподистрияни Греция президенти қилиб сайлаган. 1827 й. окт.даги Наварин жангида Усмонли турк империяси флоти яксон қилинган. Адрианополь сулҳ шартномаси (1829)га кўра Туркия Греция мухториятини тан олган (1830 й.дан Греция мустақил давлат). Г.и.да хорижий кўнгиллилар ҳам қатнашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.