Grodno viloyati
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 452-b. — ziyouz.com
Grodno viloyati - Belorussiya tarkibidagi viloyat. 1944 y. 20 sent.da taşkil etilgan. Respublikaning garbida, Neman daryosi havzasida. Mayd. 25,0 ming km2. Aholisi 1198,5 ming kişi (1998), asosan beloruslar; polyak, rus, ukrain va b. ham yaşaydi. G.v. 17 tumanga bölingan; 10 şahar, 22 şaharça bor. Markazi — Grodno ş. G.v.ning yer yuzasi asosan tekislik, şuningdek, pasttekislik va qirlardan iborat. Foydali qazilmalari: torf, gil, mergel, bör, silikat qumlar, ohaktoş, şağal. Iqlimi mö'tadil kontinental. Yanv. ning örtaça t-rasi — 5° dan — 7° gaça, iyulniki 17,5 — 18,5°. Vegetatsiya davri 188 — 200 kun. Yillik yoğin 550 — 650 mm. Daryolari: Neman va uning irmoqlari, jan. da Narev (Visla havzasi). Köllari: Beloye, Ribnitsa, Svityaz. Tuproqlari: çimli podzol, torfli botqoq va ötloqli allyuvial. Hududining qariyb 31% örmon, 20% ga yaqini botqoklik. G.v. jan.ni Belaya Veja puşçait şim. qismi egallagan. G.v.ning xöjaligi quriliş materiallari, mineral öğitlar, q.x. maşinalari, karton, qoğoz, fanera, mebel, poyabzal va oziq-ovqat mahsulotlari i.ç.ga ixtisoslaşgan. Energetikasi mahalliy torf asosida işlaydi. Maşinasozlik va metallsozlik sanoatlari (q.x. maşinalari, avtomobil ehtiyot qismlari va avtomobil agregatlari, quyma jihozlar, elektr buyumlari işlab çiqariladi) rivojlangan. Quriliş materiallari sanoatida sement, temir-beton, yirik bloklar, panellar, ğişt, ohak işlab çiqariladi. Kimyo sanoati (azotli öğitlar, kaprolaktam, lak va böyoqlar) rivojlanmoqda. Oziq-ovqat (göşt, moysir, sut, spirt), yengil (kön poyabzal, tikuvçilik, jun, ip, gazlama, ziğir tola), yoğoçsozlik sanoati korxonalari bor. Q.x. ğalla (javdar, arpa, buğdoy, suli) va texnika ekinlari (qand lavlagi, tolali ziğir) yetiştirişga ixtisoslaşgan. Şuningdek, kartoşka va yem-xaşak ekinlari eqiladi. Botqoqliklardan quritilgan maydonlar dehqonçilikda foydalanilmoqda. Sut-göşt çorvaçiligi va çöçqaçilik yetakçi örinda. T.y. va avtomobil yöllari bor. Neman daryosida kema qatnaydi. G.v.da un-t, tibbiyot va q.x. in-tlari, drama teatri, 8 muzey mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРОДНО ВИЛОЯТИ - Белоруссия таркибидаги вилоят. 1944 й. 20 сент.да ташкил этилган. Республиканинг гарбида, Неман дарёси ҳавзасида. Майд. 25,0 минг км2. Аҳолиси 1198,5 минг киши (1998), асосан белоруслар; поляк, рус, украин ва б. ҳам яшайди. Г.в. 17 туманга бўлинган; 10 шаҳар, 22 шаҳарча бор. Маркази — Гродно ш. Г.в.нинг ер юзаси асосан текислик, шунингдек, пасттекислик ва қирлардан иборат. Фойдали қазилмалари: торф, гил, мергель, бўр, силикат қумлар, оҳактош, шағал. Иқлими мўътадил континентал. Янв. нинг ўртача т-раси — 5° дан — 7° гача, июлники 17,5 — 18,5°. Вегетация даври 188 — 200 кун. Йиллик ёғин 550 — 650 мм. Дарёлари: Неман ва унинг ирмоқлари, жан. да Нарев (Висла ҳавзаси). Кўллари: Белое, Рибница, Свитязь. Тупроқлари: чимли подзол, торфли ботқоқ ва ўтлоқли аллювиал. Ҳудудининг қарийб 31% ўрмон, 20% га яқини ботқоклик. Г.в. жан.ни Белая Вежа пушчаыт шим. қисми эгаллаган. Г.в.нинг хўжалиги қурилиш материаллари, минерал ўғитлар, қ.х. машиналари, картон, қоғоз, фанера, мебель, пойабзал ва озиқ-овқат маҳсулотлари и.ч.га ихтисослашган. Энергетикаси маҳаллий торф асосида ишлайди. Машинасозлик ва металлсозлик саноатлари (қ.х. машиналари, автомобиль эҳтиёт қисмлари ва автомобиль агрегатлари, қуйма жиҳозлар, электр буюмлари ишлаб чиқарилади) ривожланган. Қурилиш материаллари саноатида цемент, темир-бетон, йирик блоклар, панеллар, ғишт, оҳак ишлаб чиқарилади. Кимё саноати (азотли ўғитлар, капролактам, лак ва бўёқлар) ривожланмоқда. Озиқ-овқат (гўшт, мойсир, сут, спирт), енгил (кўн пойабзал, тикувчилик, жун, ип, газлама, зиғир тола), ёғочсозлик саноати корхоналари бор. Қ.х. ғалла (жавдар, арпа, буғдой, сули) ва техника экинлари (қанд лавлаги, толали зиғир) етиштиришга ихтисослашган. Шунингдек, картошка ва ем-хашак экинлари эқилади. Ботқоқликлардан қуритилган майдонлар деҳқончиликда фойдаланилмоқда. Сут-гўшт чорвачилиги ва чўчқачилик етакчи ўринда. Т.й. ва автомобиль йўллари бор. Неман дарёсида кема қатнайди. Г.в.да ун-т, тиббиёт ва қ.х. ин-тлари, драма театри, 8 музей мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.