Grozniy Ivan IV
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41-b. — ziyouz.com
Ivan IV Grozniy (1530.25.8, Kolomenskoye qişloği — 1584.18.3, Moskva) — «Butun Rusning uluğ knyazi» (1533 y. dan), 1-rus podşosi (1547 y. dan). Vasiliy III ning öğli. Mustabid hokim sifatida xalq uni «Grozniy» («Dahşatli») laqabi b-n atagan. I. IV 40-y. larning oxiridan Tanlangan rada iştirokida davlatni boşqargan. Uning davrida Zemskiy soborlar çaqirilgan; 1550 y. Sudebniki tuzilgan; boşkaruv va sud islohotlari ötkazilgan; 1565 y. da opriçnina joriy etilgan; Angliya b-n savdo aloqalari örnatilgan (1553); Moskvada 1-bosmaxona qurilgan; Qozon (1552) va Astraxon (1556) xonliklari böysundirilgan; Boltiq böyiga çiqiş maqsadida Livon uruşi olib borilgan (1558—83); Sibirni bosib oliş boşlangan (1581). I. IV ning içki siyosati ommaviy qatl etişlar, dehqonlarni asoratga solişni kuçayişi b-n ajralib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИВАН IV Грозний (1530.25.8, Коломенское қишлоғи — 1584.18.3, Москва) — «Бутун Руснинг улуғ князи» (1533 й. дан), 1-рус подшоси (1547 й. дан). Василий III нинг ўғли. Мустабид ҳоким сифатида халқ уни «Грозний» («Даҳшатли») лақаби б-н атаган. И. IV 40-й. ларнинг охиридан Танланган рада иштирокида давлатни бошқарган. Унинг даврида Земский соборлар чақирилган; 1550 й. Судебники тузилган; бошкарув ва суд ислоҳотлари ўтказилган; 1565 й. да опричнина жорий этилган; Англия б-н савдо алоқалари ўрнатилган (1553); Москвада 1-босмахона қурилган; Қозон (1552) ва Астрахон (1556) хонликлари бўйсундирилган; Болтиқ бўйига чиқиш мақсадида Ливон уруши олиб борилган (1558—83); Сибирни босиб олиш бошланган (1581). И. IV нинг ички сиёсати оммавий қатл этишлар, деҳқонларни асоратга солишни кучайиши б-н ажралиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.