Gruntlar mexanikasi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 466-b. — ziyouz.com
Gruntlar mexanikasi — mexanikaning bir bölimi; soçiluvçan muhitlarga doir ilmiy fan sohasi. Gruntlarning zöriqqan-deformatsiyalangan holatini, mustahkamligi va ustuvorligi şartlarini, taşqi (asosan, mexanik) ta'sirlar ostida xossalarini özgartirişi va b.ni örganiş b-n şuğullanadi. G. m.da olingan natijalardan binolar, sanoat va gidrotexnika inşootlarining zaminlari va poydevorlarini loyihalaşda, yöl qurilişi va aerodromlar qurilişida, yerosti kabellari va quvurlarini ötkazişda, quriliş va sanoat ehtiyojlari uçun portlatuv işlari olib borilişi va zilzilalar tufayli inşootlarga qanday zarar yetişi mumkinligini oldindan aytişda foydalaniladi. Bunda G. m. muhandislik geologiyasi, muhandislik gidrogeologiyasi, yaxlit muhitlar mexanikasi, soçiluvçan muhitlar mexanikasi, elastiklik, plastiklik va yoyiluvçanlik nazariyalari, soçiluvçan muhit statistikasi ma'lumotlaridan foydalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРУНТЛАР МЕХАНИКАСИ — механиканинг бир бўлими; сочилувчан муҳитларга доир илмий фан соҳаси. Грунтларнинг зўриққан-деформацияланган ҳолатини, мустаҳкамлиги ва устуворлиги шартларини, ташқи (асосан, механик) таъсирлар остида хоссаларини ўзгартириши ва б.ни ўрганиш б-н шуғулланади. Г. м.да олинган натижалардан бинолар, саноат ва гидротехника иншоотларининг заминлари ва пойдеворларини лойиҳалашда, йўл қурилиши ва аэродромлар қурилишида, ерости кабеллари ва қувурларини ўтказишда, қурилиш ва саноат эҳтиёжлари учун портлатув ишлари олиб борилиши ва зилзилалар туфайли иншоотларга қандай зарар етиши мумкинлигини олдиндан айтишда фойдаланилади. Бунда Г. м. муҳандислик геологияси, муҳандислик гидрогеологияси, яхлит муҳитлар механикаси, сочилувчан муҳитлар механикаси, эластиклик, пластиклик ва ёйилувчанлик назариялари, сочилувчан муҳит статистикаси маълумотларидан фойдаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.