Guanidin
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 468-b. — ziyouz.com
Guanidin GUANIDIN, (NH,)2C=NH - rangsiz kristall. Kuçli işqor, işqoriy metallar gidroksidlariga yaqin turadi mol. m. 59,07 suyuqlaniş t-rasi 50°. Gigroskopik, havodan CO2 va suvni yutib yumşaydi. G. suvda gidrolizlanib moçevina hosil qiladi. (29°da 20 sötkada 50% gaça). Kislotalar b-n reaksiyaga kirişib gidrolizga çidamli tuzlar hosil qiladi. Oson alkillanadi, işqorlar iştirokida kislotalar efirlari ta'sirida atsillanadi. Sanoatda G. va uning tuzlari tegişli ammoniy tuzlarini moçevina yoki izianoguanidin b-n birga qizdiriş, şuningdek, sianguanidinning suvdagi eritmasini gidrogenoliz qiliş yöli b-n olinadi. G. hosilalari faol bakteritsid va fungitsidlar. G. pirimidin, oksazol va b. birikmalar sintezida xom aşyo bölib xizmat qiladi. Tuzlari sanoatda surkov moylarida qöşimça, korroziya ingibitorlari, boğlovçi moddalar sifatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУАНИДИН, (NH,)2C=NH - рангсиз кристалл. Кучли ишқор, ишқорий металлар гидроксидларига яқин туради мол. м. 59,07 суюқланиш т-раси 50°. Гигроскопик, ҳаводан СО2 ва сувни ютиб юмшайди. Г. сувда гидролизланиб мочевина ҳосил қилади. (29°да 20 сўткада 50% гача). Кислоталар б-н реакцияга киришиб гидролизга чидамли тузлар ҳосил қилади. Осон алкилланади, ишқорлар иштирокида кислоталар эфирлари таъсирида ацилланади. Саноатда Г. ва унинг тузлари тегишли аммоний тузларини мочевина ёки изианогуанидин б-н бирга қиздириш, шунингдек, циангуанидиннинг сувдаги эритмасини гидрогенолиз қилиш йўли б-н олинади. Г. ҳосилалари фаол бактерицид ва фунгицидлар. Г. пиримидин, оксазол ва б. бирикмалар синтезида хом ашё бўлиб хизмат қилади. Тузлари саноатда сурков мойларида қўшимча, коррозия ингибиторлари, боғловчи моддалар сифатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.