Gugurttoğ oltingugurt koni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 473-b. — ziyouz.com
Gugurttoğ oltingugurt koni (turkmança — Gyugurtdağ) — Turkmanistonning jan.-şarqidagi kon, Köhitang toğining ğarbiy etagida, Amudaryodan şim.roqda, Mukri (Turkmaniston) t. y. stansiyasi yaqinida joylaşadi. Konning oltingugurt zaxirasi dastlab 1928—30 y.larda aniqlangan. 1950-y.larda G. o. k.da yirik tuz koni (kaliy va oş tuzlari) razvedka qilindi. Ayni paytda G. o. k.dan sof oltingugurt va kaliy tuzi olinmoqda. G. oltingugurt konining hosil bölişi töğrisida olimlar örtasida turli fikrlar mavjud. Konda oltingugurt yuqori yura davrida dengiz ostida anaerob (kislorodsiz) muhitda oltingugurt hosil qiluvçi bakteriyalar yordamida paydo bölgan yoki kimyoviy yöl b-n ohaktoşlar tarkibidagi yer osti neft suvlarining atmosfera suvlariga qöşilişidan hosil bölgan degan fikrlar bor. G. o. k. oltingugurt hosil böliş şaroitlariga köra, Ukrainadagi Rudatskiy va AQŞning Meksika sohillaridagi konlarga juda öxşaş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУГУРТТОҒ ОЛТИНГУГУРТ КОНИ (туркманча — Гюгуртдағ) — Туркманистоннинг жан.-шарқидаги кон, Кўҳитанг тоғининг ғарбий этагида, Амударёдан шим.роқда, Мукри (Туркманистон) т. й. станцияси яқинида жойлашади. Коннинг олтингугурт захираси дастлаб 1928—30 й.ларда аниқланган. 1950-й.ларда Г. о. к.да йирик туз кони (калий ва ош тузлари) разведка қилинди. Айни пайтда Г. о. к.дан соф олтингугурт ва калий тузи олинмоқда. Г. олтингугурт конининг ҳосил бўлиши тўғрисида олимлар ўртасида турли фикрлар мавжуд. Конда олтингугурт юқори юра даврида денгиз остида анаэроб (кислородсиз) муҳитда олтингугурт ҳосил қилувчи бактериялар ёрдамида пайдо бўлган ёки кимёвий йўл б-н оҳактошлар таркибидаги ер ости нефть сувларининг атмосфера сувларига қўшилишидан ҳосил бўлган деган фикрлар бор. Г. о. к. олтингугурт ҳосил бўлиш шароитларига кўра, Украинадаги Рудатский ва АҚШнинг Мексика соҳилларидаги конларга жуда ўхшаш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.