Guk qonuni
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478-b. — ziyouz.com
Guk qonuni — qattiq jismning elastik deformatsiyasi b-n şu jismga qöyilgan mexanik kuçlaniş orasidagi çizikli munosabatni ifodalaydigan qonun. R. Guk kaşf qilgan (1660). Kuçlaniş ta'sirida jism çözilişi yoki siqilişi mumkin. Mas, uzunligi va köndalang kesim yuzasi S bölgan sterjen böylama Ğ kuç b-n çözilsa, uning uzayişi Al=Fl/ES böladi, bunda: D — mutlaq (absolyut) çöziliş (qisqariş), Ye — elastiklik moduli (Yung moduli). Nisbiy çöziliş uçun o»=£ye, bunda o — normal kuçlaniş, ye — nisbiy çöziliş. Siljiş uçun x=Su, bunda: u — siljiş burçagi, x — urinma kuçlaniş, G — siljişdagi elastiklik moduli, köpçilik materiallar uçun G=0,4E. Mac, pölat uçun £=2-106 kg-k/sm2, çöyan yoki mis uçun £'=1-106 kg-k/sm2 va h.k.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУК ҚОНУНИ — қаттиқ жисмнинг эластик деформацияси б-н шу жисмга қўйилган механик кучланиш орасидаги чизикли муносабатни ифодалайдиган қонун. Р. Гук кашф қилган (1660). Кучланиш таъсирида жисм чўзилиши ёки сиқилиши мумкин. Мас, узунлиги ва кўндаланг кесим юзаси S бўлган стержень бўйлама Ғ куч б-н чўзилса, унинг узайиши Al=Fl/ES бўлади, бунда: Д — мутлақ (абсолют) чўзилиш (қисқариш), Е — эластиклик модули (Юнг модули). Нисбий чўзилиш учун о»=£е, бунда о — нормал кучланиш, е — нисбий чўзилиш. Силжиш учун х=Су, бунда: у — силжиш бурчаги, х — уринма кучланиш, G — силжишдаги эластиклик модули, кўпчилик материаллар учун G=0,4E. Mac, пўлат учун £=2-106 кг-к/см2, чўян ёки мис учун £’=1-106 кг-к/см2 ва ҳ.к.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.