Gul çangi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 481-b. — ziyouz.com
Gul çangi — gulli ösimliklar çangdonlarida hosil böladigan çang donaçalari. Uruğli ösimliklarda çang donaçasi — mikroskopik tuzilma (erkak gametofit) bölib, unda çanglaniş paytida yoki undan keyin uruğlaniş uçun zarur bölgan erkak gametalar (spermiylar) rivojlanadi. Çang donçalari şaqli (yumaloq, çözinçoq, bölakçali yoki köp burçaqli), hajmi va qobiq körinişi böyiça nihoyatda xilma-xil. Gulli ösimliklar G.ç. mayda, yirik va gigantlari ham böladi. Poliploid şakllarida çanglar aytarli yirik, teşikçalari köp va çang nayçalari deyarli keng bölişi kuzatilgan. G.ç. oziq moddalar (qand, yoğ, oqsil va h.k.)ga boy, şuningdek, tarkibida fermentlar, karotinoidlar, vitaminlar köp uçraydi. G.ç. qobiği (sporoderma), odatda, ikki qavat: içki yumşoq — intina va taşqi qattiq — sklerin (ekzina)dan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУЛ ЧАНГИ — гулли ўсимликлар чангдонларида ҳосил бўладиган чанг доначалари. Уруғли ўсимликларда чанг доначаси — микроскопик тузилма (эркак гаметофит) бўлиб, унда чангланиш пайтида ёки ундан кейин уруғланиш учун зарур бўлган эркак гаметалар (спермийлар) ривожланади. Чанг дончалари шақли (юмалоқ, чўзинчоқ, бўлакчали ёки кўп бурчақли), ҳажми ва қобиқ кўриниши бўйича ниҳоятда хилма-хил. Гулли ўсимликлар Г.ч. майда, йирик ва гигантлари ҳам бўлади. Полиплоид шаклларида чанглар айтарли йирик, тешикчалари кўп ва чанг найчалари деярли кенг бўлиши кузатилган. Г.ч. озиқ моддалар (қанд, ёғ, оқсил ва ҳ.к.)га бой, шунингдек, таркибида ферментлар, каротиноидлар, витаминлар кўп учрайди. Г.ч. қобиғи (спородерма), одатда, икки қават: ички юмшоқ — интина ва ташқи қаттиқ — склерин (экзина)дан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.