«Guldursun»
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 483-b. — ziyouz.com
«Guldursun» — özbek xalq rivoyati. Guldursun qal'asi xarobalari tarixi b-n boğliqholda yuzaga kelgan. 1937 y.da S. P. Tolstov tomonidan yozib olingan. Rivoyatda 13-a.da Xorazm xalqining möğul bosqinçilariga qarşi kuraşi aks etgan. Rivoyatga köra, Guliston ş.ni möğullar uzoq vaqt qurşovda ololmay tutib turadi. Şaharda oziq-ovqat tugay deb qolganda, oqsoqollar maslahati b-n duşmanni çalğitiş rejasi tuziladi. Himoyaçilar sönggi dondunni bir neça sigirga yedirib, ularni şahar taşqarisiga haydab yubori-şadi. Sigirlarni söyib yegan duşman ularning içidan çiqqan buğdoyni körib, hali şaharda oziq-ovqat köp ekan, degan xulosaga keladi va qaytib ketiş harakatiga tuşadi. Biroq, duşman laşkarboşisini qal'a devori tepasidan bir neça bor körib, unga oşiq bölib qolgan şoh qizi Guldursun qal'adan taşqariga maktub çiqarib, duşman laşkarboşisini bu sirdan voqif qiladi. Möğullar şaharga qayta hujum qilib, uni vayron qiladilar. Laşkarboşi esa öziga peşvoz çiqqan Guldursunni, «öz elingga vafo qilmading, menga vafo qilarmiding», deya qatl ettiradi. «G.»da xorazmliklarning yovga qarşi kuraşdagi jasorati, yurt uçun mardonavor janglari, mehnatkaş va tadbirkorligi uluğlangan, el-yurt xoiniga bölgan kuçli nafrat öz ifodasini topgan. Ad.:Imomov K.. Özbek xalq prozasi, T., 1981.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ГУЛДУРСУН» — ўзбек халқ ривояти. Гулдурсун қалъаси харобалари тарихи б-н боғлиқҳолда юзага келган. 1937 й.да С. П. Толстов томонидан ёзиб олинган. Ривоятда 13-а.да Хоразм халқининг мўғул босқинчиларига қарши кураши акс этган. Ривоятга кўра, Гулистон ш.ни мўғуллар узоқ вақт қуршовда ололмай тутиб туради. Шаҳарда озиқ-овқат тугай деб қолганда, оқсоқоллар маслаҳати б-н душманни чалғитиш режаси тузилади. Ҳимоячилар сўнгги дондунни бир неча сигирга едириб, уларни шаҳар ташқарисига ҳайдаб юбори-шади. Сигирларни сўйиб еган душман уларнинг ичидан чиққан буғдойни кўриб, ҳали шаҳарда озиқ-овқат кўп экан, деган хулосага келади ва қайтиб кетиш ҳаракатига тушади. Бироқ, душман лашкарбошисини қалъа девори тепасидан бир неча бор кўриб, унга ошиқ бўлиб қолган шоҳ қизи Гулдурсун қалъадан ташқарига мактуб чиқариб, душман лашкарбошисини бу сирдан воқиф қилади. Мўғуллар шаҳарга қайта ҳужум қилиб, уни вайрон қиладилар. Лашкарбоши эса ўзига пешвоз чиққан Гулдурсунни, «ўз элингга вафо қилмадинг, менга вафо қилармидинг», дея қатл эттиради. «Г.»да хоразмликларнинг ёвга қарши курашдаги жасорати, юрт учун мардонавор жанглари, меҳнаткаш ва тадбиркорлиги улуғланган, эл-юрт хоинига бўлган кучли нафрат ўз ифодасини топган. Ад.:Имомов К.. Ўзбек халқ прозаси, Т., 1981.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.