«Gulöyin»
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 495–496-b. — ziyouz.com
«Gulöyin» — özbek mumtoz raqsining Farğona maktabiga mansub «Katta öiin» turkumidagi ayollar raqssyuitasi. U asosan aşula jörligida, professional yallaçi va havaskorlar tomonidan ijro etilgan. Ayniqsa Qöqonda keng tarqalgan. Syuitaning mazmuni lirik xarakterda bölib, ruhiy keçinmalar ifodalangan. «G.» dastlab firoq azobi, soğinişni, söngra kuçli iroda, dadillikni ifodalaydi, şodlik va quvnoq hayotni uluğlaydi. «G.» turlaridan birida ijroçining qöl harakatlari gul (gulsapsar, lola, binafşa)ning oçiliş paytini ifodalaydi. «G» maxsus milliy kiyimda ijro etiladi. «Gulöyin», «Gulöyin yallamasi», «Gulöyin jilvoni» kabi usullari bölib, ular mazmuni, ijro usuli b-n bir-biridan farq qiladi. 1927 y. Usta Olim Komilov va Tamaraxonim «G.»ning ritmoplastik usulidagi zamonaviy, ommaviy va doira zarblari ostida tuşiladigan yakka sahna raqslarini yaratdilar. Bu raqslarda özbek ayolining iffat ila yöğrilgan gözalligi uluğlanadi. «G.» raqsi yangiça talqin va kostyumda «Farhod va Şirin» (Xurşid asari; kompozitorlar V. Uspenskiy, G. Muşel) musiqali dramasiga kiritilgan va 1937 y. Moskvada bölib ötgan birinçi özbek san'ati va adabiyoti dekadasida namoyiş etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ГУЛЎЙИН» — ўзбек мумтоз рақсининг Фарғона мактабига мансуб «Катта ўиин» туркумидаги аёллар рақссюитаси. У асосан ашула жўрлигида, профессионал яллачи ва ҳаваскорлар томонидан ижро этилган. Айниқса Қўқонда кенг тарқалган. Сюитанинг мазмуни лирик характерда бўлиб, руҳий кечинмалар ифодаланган. «Г.» дастлаб фироқ азоби, соғинишни, сўнгра кучли ирода, дадилликни ифодалайди, шодлик ва қувноқ ҳаётни улуғлайди. «Г.» турларидан бирида ижрочининг қўл ҳаракатлари гул (гулсапсар, лола, бинафша)нинг очилиш пайтини ифодалайди. «Г» махсус миллий кийимда ижро этилади. «Гулўйин», «Гулўйин ялламаси», «Гулўйин жилвони» каби усуллари бўлиб, улар мазмуни, ижро усули б-н бир-биридан фарқ қилади. 1927 й. Уста Олим Комилов ва Тамарахоним «Г.»нинг ритмопластик усулидаги замонавий, оммавий ва доира зарблари остида тушиладиган якка саҳна рақсларини яратдилар. Бу рақсларда ўзбек аёлининг иффат ила йўғрилган гўзаллиги улуғланади. «Г.» рақси янгича талқин ва костюмда «Фарҳод ва Ширин» (Хуршид асари; композиторлар В. Успенский, Г. Мушель) мусиқали драмасига киритилган ва 1937 й. Москвада бўлиб ўтган биринчи ўзбек санъати ва адабиёти декадасида намойиш этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.