Gulqoğoz
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 496–497-b. — ziyouz.com
Gulqoğoz GULQOĞOZ, oboy — xonalarning içini pardozlaşda işlatiladigan örama (rulon) material. Eşik tabaqalari va mebellarga ham işlatilişi mumkin. G.ning oddiy (gulli, gulsiz, bir tusli va rang-barang) va namga çidamli, tovuş yutadigan xillari; bosma (A, A), naqşli bosma (B, B), burmali bosma (V, V), takrorlangan (G, G) xillari bor. G. eni 500, 560 va 600 mm, uz. 6; 10,5; 12; 18 m li öramlar tarzida işlab çiqariladi. Namga çidamli G.ning suvga çidamli polimerlar qöşilgan böyoqlarda tayyorlanadigan va old tomonida (öngida) polimer emulsiya va loklar b-n hosil qilingan himoya pardali bosma xillari bor. Bular iliq sovunli suv b-n bir neça marta yuvişga va artişga çidaydi. Tovuş yutadigan G. old tomoni har xil tolali materiallar (töqimaçilik sanoati çiqindisi)dan yasalgan tuk qoplamali qoğoz asosida tayyorlanadi. Bunday G.ning sirti çang sörğiç b-n tozalanadi. G.larga işlatiladigan böyoqlar yoruğlik ta'siriga ança çidamli bölişi kerak. Namga çidamli G.ning teskari tomoni yelim katlamli yoki yelimsiz böladi. Yelimlisi devor yoki şipga mustahkam yopişadi. Bulardan taşqari xili va guliga qarab moslaştirib xonaning yuqorigi çeti böylab yopiştiriladigan qoğoz koşinlar — bordyur va frizlar; töldirgiç b-n sintetik smola asosida tayyorlangan plastik massadan iborat, qoğoz asosga tuşirilgan börtma gulli material — linkrust; teskari tomoni maxsus qoğoz b-n himoyalangan yelimli yoki yelimsiz pardozbop bezak plyonka — polivinil-xloridli va b. xillari ham işlatiladi. Hoz. vaqtda G.lar köpinça polimer materiallar asosida tayyorlanadi. G.ni yopiştiriş uçun siraç yoki sintetik yelimlar va mastikalardan foydalaniladi. Kadimda Yaponiya, Xitoy mamlakatlarida, 18-a.gaça Yevropada xonalar devorlari, şiplari mato qoplab pardozlangan. Qoğoz i. ç. rivojlangandan söng mato örniga G. işlatilgan. G. işlab çiqaruvçi sanoat dastlab 18-a.da Angliyada paydo bölgan (u paytda gullar dastaki usulda bosilgan). Maşinada gul bosiş 19-a. 20-y.larida boşlangan. Özbekistonda polimer materiallar asosida G. Toşkent ş.dagi örta va kiçik biznes korxonalarida işlab çiqariladi. Ad.: Bozorboyev N., Uy-joy quruvçilar uçun 1001 maslahat, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУЛҚОҒОЗ, обой — хоналарнинг ичини пардозлашда ишлатиладиган ўрама (рулон) материал. Эшик табақалари ва мебелларга ҳам ишлатилиши мумкин. Г.нинг оддий (гулли, гулсиз, бир тусли ва ранг-баранг) ва намга чидамли, товуш ютадиган хиллари; босма (А, А), нақшли босма (Б, Б), бурмали босма (В, В), такрорланган (Г, Г) хиллари бор. Г. эни 500, 560 ва 600 мм, уз. 6; 10,5; 12; 18 м ли ўрамлар тарзида ишлаб чиқарилади. Намга чидамли Г.нинг сувга чидамли полимерлар қўшилган бўёқларда тайёрланадиган ва олд томонида (ўнгида) полимер эмульсия ва локлар б-н ҳосил қилинган ҳимоя пардали босма хиллари бор. Булар илиқ совунли сув б-н бир неча марта ювишга ва артишга чидайди. Товуш ютадиган Г. олд томони ҳар хил толали материаллар (тўқимачилик саноати чиқиндиси)дан ясалган тук қопламали қоғоз асосида тайёрланади. Бундай Г.нинг сирти чанг сўрғич б-н тозаланади. Г.ларга ишлатиладиган бўёқлар ёруғлик таъсирига анча чидамли бўлиши керак. Намга чидамли Г.нинг тескари томони елим катламли ёки елимсиз бўлади. Елимлиси девор ёки шипга мустаҳкам ёпишади. Булардан ташқари хили ва гулига қараб мослаштириб хонанинг юқориги чети бўйлаб ёпиштириладиган қоғоз кошинлар — бордюр ва фризлар; тўлдиргич б-н синтетик смола асосида тайёрланган пластик массадан иборат, қоғоз асосга туширилган бўртма гулли материал — линкруст; тескари томони махсус қоғоз б-н ҳимояланган елимли ёки елимсиз пардозбоп безак плёнка — поливинил-хлоридли ва б. хиллари ҳам ишлатилади. Ҳоз. вақтда Г.лар кўпинча полимер материаллар асосида тайёрланади. Г.ни ёпиштириш учун сирач ёки синтетик елимлар ва мастикалардан фойдаланилади. Кадимда Япония, Хитой мамлакатларида, 18-а.гача Европада хоналар деворлари, шиплари мато қоплаб пардозланган. Қоғоз и. ч. ривожлангандан сўнг мато ўрнига Г. ишлатилган. Г. ишлаб чиқарувчи саноат дастлаб 18-а.да Англияда пайдо бўлган (у пайтда гуллар дастаки усулда босилган). Машинада гул босиш 19-а. 20-й.ларида бошланган. Ўзбекистонда полимер материаллар асосида Г. Тошкент ш.даги ўрта ва кичик бизнес корхоналарида ишлаб чиқарилади. Ад.: Бозорбоев Н., Уй-жой қурувчилар учун 1001 маслаҳат, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.