Gulsapsar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 491-b. — ziyouz.com
Gulsapsar (Iris sogdiana) — gulsapsardoşlar oilasiga mansub köp yillik öt. G. köp tarqalgan ösimlik bölib, uning bir neça yuzlab navlari mavjud. Ular gullarining rangi, hajmi va şaqli böyiça farqlanadi. Şulardan biri duragay G.dir. Uning böyi 30—50 sm. Barglari qiliçsimon yoki keng-qalami, eni 1,3 sm. Gulqörğoni yirik (diametri 8—15 sm), töğri, çiroyli, uzun bargsiz gulbandlarda bir neçta (5—9 ta) dan joylaşadi. 2— 3 guli bir vaqtda oçiladi, xuşböy hidli. Rangi oq, sariq, puşti, xira qizil, zangori, binafşa va b. tusda böladi. Kösagi çöziq, 6 qirrali, uz. 2—4 sm, uçida kösakning yarmiga teng keladigan tumşuqçasi bor. G. tarqalgan joyiga (dengiz sathidan qança balandlikda joylaşganiga) qarab apr. dan iyunning boşiga kadar gullaydi. G. 3—4-yilda ildizpoyani bölib ekiş yöli b-n hamda uruğidan köpayadi (yovvoyi turlar). Bahorda — kuzda eqiladi. G. adirlarda va toğlarda, sernam yerlarda ösadi. Toşkent, Farğona, Samarqand va Buxoro viloyatlarida keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУЛСАПСАР (Iris sogdiana) — гулсапсардошлар оиласига мансуб кўп йиллик ўт. Г. кўп тарқалган ўсимлик бўлиб, унинг бир неча юзлаб навлари мавжуд. Улар гулларининг ранги, ҳажми ва шақли бўйича фарқланади. Шулардан бири дурагай Г.дир. Унинг бўйи 30—50 см. Барглари қиличсимон ёки кенг-қалами, эни 1,3 см. Гулқўрғони йирик (диаметри 8—15 см), тўғри, чиройли, узун баргсиз гулбандларда бир нечта (5—9 та) дан жойлашади. 2— 3 гули бир вақтда очилади, хушбўй ҳидли. Ранги оқ, сариқ, пушти, хира қизил, зангори, бинафша ва б. тусда бўлади. Кўсаги чўзиқ, 6 қиррали, уз. 2—4 см, учида кўсакнинг ярмига тенг келадиган тумшуқчаси бор. Г. тарқалган жойига (денгиз сатҳидан қанча баландликда жойлашганига) қараб апр. дан июннинг бошига кадар гуллайди. Г. 3—4-йилда илдизпояни бўлиб экиш йўли б-н ҳамда уруғидан кўпаяди (ёввойи турлар). Баҳорда — кузда эқилади. Г. адирларда ва тоғларда, сернам ерларда ўсади. Тошкент, Фарғона, Самарқанд ва Бухоро вилоятларида кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.