Gulşira

Gulşira GULŞIRA, nektar — ösimlikning şira bezlaridan çiqadigan şirin suyuqlik. Şira bezlari köpinça gulning içida, kamdan-kam barg bandida, barg çetlarida, yonbarglarda va gulyonbarglarda joylaşadi; ular ğudda, börtmaça, çuqurça, halqaça, tarnovça şakllarida böladi. G. murakkab modda bölib, qandning suvdagi eritmasi (glyukoza, fruktoza, saxaroza)dan iborat. Uning tarkibida köp miqdorda spirt (manit), dekstringa öxşaş böyovçilar, azotli va aromatik moddalar, mineral tuzlar, kislota va fermentlar böladi. G. çetdan çanglanişni ta'minlaydigan asalari va b. haşarotlar (ari, tukli ari, kapalaklar) uçun ovqat hisoblanadi. Ösimlikning G. ajratiş jarayoni köp jihatdan uning yoşi, gullaş fazasi, keça-kunduzga, havo harorati va namlikka boğliq (mas, ğözaning har bir guli bir keça-kunduzda örtaça 8,08 — 12,32 mg G. işlab çiqaradi). Tarkibida köp miqdorda şirasi bölgan ösimlikda nektar ajralişi fotosintezga boğliq. Şuning uçun unga quyoş nuri zarur. Bundan taşqari turli vaqtda yoki turliça ösimliklardan yiğilgan G.da qand miqsori bir xil bölmaydi. Bu esa ularning sifat jiqatidan bir-biridan farq qilişiga olib keladi. Asalari organizmida qayta işlangan G.dan asal hosil böladi. Lutfulla Abdurahmonov.