Ğumay
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 49-b. — ziyouz.com
Ğumay — boşoqdoşlarga mansub köp yillik begona öt. Poyasi silliq, böyi 2 m gaça ösadi. Barglari çöziqnaştarsimon, poya uçida köp boşokli çözinçoq rövaksimon töpgul hosil qiladi. Iyul-avg.da gullaydi va mevalaydi. Bir tupi 2—4 minggaça urug beradi. Uruği tangaça qobiqli bölib, tuproqda 3—4 yilgaça unuvçanlik qobiliyatini saqlaydi. 30—35° optimal t-rada yaxşi unadi. Iddizpoyasi oq rang bötimlarga ajralgan, şoxlanadi, tarvaqaylab ösadi, 20—50 sm çuqurlikgaça kirib boradi. Ğ. issiqsevar, 0° dan past t-rada nobud böladi. Ildizpoyasi va uruğidan qöpayadi. Örta Osiyoning sugoriladigan yerlarida keng tarqalgan. Sabzavot va meva ekinzorlarida, ayniqsa, ğöza orasida köp uçraydi. Şunintdek, suğoriş şoxobçalari böylarida va b. yerlarda ösadi. Ğ. tarqalgan joylarda hosildorlik 50% gaça kamayadi.
Kuraş çoralari: ketma-ket 2—3 agrotexnik va kimyoviy (dalapon b-n) tadbirlarni birgalikda qöşib olib boriş; ildizlarni quritiş uçun yozda yerni kesakli qilib şudgorlaş; çuqur kuzgi şudgor; ekinlarni öz vaqtida çuqur kultivatsiya qiliş, yerga beda ekiş; Ğ. ildizlarini terib oliş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҒУМАЙ — бошоқдошларга мансуб кўп йиллик бегона ўт. Пояси силлиқ, бўйи 2 м гача ўсади. Барглари чўзиқнаштарсимон, поя учида кўп бошокли чўзинчоқ рўваксимон тўпгул ҳосил қилади. Июль-авг.да гуллайди ва мевалайди. Бир тупи 2—4 минггача уруг беради. Уруғи тангача қобиқли бўлиб, тупроқда 3—4 йилгача унувчанлик қобилиятини сақлайди. 30—35° оптимал т-рада яхши унади. Иддизпояси оқ ранг бўтимларга ажралган, шохланади, тарвақайлаб ўсади, 20—50 см чуқурликгача кириб боради. Ғ. иссиқсевар, 0° дан паст т-рада нобуд бўлади. Илдизпояси ва уруғидан қўпаяди. Ўрта Осиёнинг сугориладиган ерларида кенг тарқалган. Сабзавот ва мева экинзорларида, айниқса, ғўза орасида кўп учрайди. Шунинтдек, суғориш шохобчалари бўйларида ва б. ерларда ўсади. Ғ. тарқалган жойларда ҳосилдорлик 50% гача камаяди.
Кураш чоралари: кетма-кет 2—3 агротехник ва кимёвий (далапон б-н) тадбирларни биргаликда қўшиб олиб бориш; илдизларни қуритиш учун ёзда ерни кесакли қилиб шудгорлаш; чуқур кузги шудгор; экинларни ўз вақтида чуқур культивация қилиш, ерга беда экиш; Ғ. илдизларини териб олиш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.