Gumin öğitlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 501–502-b. — ziyouz.com
Gumin öğitlar - organik-mineral öğitlar; organik modda va u b-n kimyoviy yoki adsorbsion boglangan mineral birikmalardan iborat. G. ö. gumin k-talar yoki tarkibida şu k-ta bölgan moddalar (qönğir kumir, torf, toşkömirning nuragan qoldiqlari, loyqa, çirindi va b.) ni ammiak, fosfatlarning ammiaqli eritmalari, fosfat k-ta, kaliyli tuzlar b-n işlaş yöli orqali olinadi. Qanday xom aşyodan foydalanilganiga köra suvda eriydigan nitrat va ammoniy gumatlari, nitrogumatlar, torfliammiaqli öğitlar, torfli-mineralliammiaqli öğitlar va b. bölişi mumkin. Özbekiston FA Umumiy va noorganik kimyo in-tida ammoniylaşgan qönğir gumin kömirini moçevina, ikkilangan superfosfat yoki ammofos tarkibiga qöşiş orqali organik-mineral öğitlar oliş usuli işlab çiqilgan. Bu öğitlarda azotning miqdori bir xil bölib, fosforning miqdori qöşilayotgan gumin kömiriga boğliq holda özgaradi. Bunday yul b-n tuproqqa solinadigan fosfor öğiti miqdorini istagança kamaytiriş yoki köpaytiriş mumkin. G. u. fosforit tarkibidagi fosforning eruvçanligini, fosforli öğitlarning samaradorligini oşiradi va ekinlar hosildorligiga ijobiy ta'sir körsatadi. Maruf Toşqöziyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУМИН ЎҒИТЛАР - органик-минерал ўғитлар; органик модда ва у б-н кимёвий ёки адсорбцион богланган минерал бирикмалардан иборат. Г. ў. гумин к-талар ёки таркибида шу к-та бўлган моддалар (қўнғир кумир, торф, тошкўмирнинг нураган қолдиқлари, лойқа, чиринди ва б.) ни аммиак, фосфатларнинг аммиақли эритмалари, фосфат к-та, калийли тузлар б-н ишлаш йўли орқали олинади. Қандай хом ашёдан фойдаланилганига кўра сувда эрийдиган нитрат ва аммоний гуматлари, нитрогуматлар, торфлиаммиақли ўғитлар, торфли-минераллиаммиақли ўғитлар ва б. бўлиши мумкин. Ўзбекистон ФА Умумий ва ноорганик кимё ин-тида аммонийлашган қўнғир гумин кўмирини мочевина, иккиланган суперфосфат ёки аммофос таркибига қўшиш орқали органик-минерал ўғитлар олиш усули ишлаб чиқилган. Бу ўғитларда азотнинг миқдори бир хил бўлиб, фосфорнинг миқдори қўшилаётган гумин кўмирига боғлиқ ҳолда ўзгаради. Бундай йул б-н тупроққа солинадиган фосфор ўғити миқдорини истаганча камайтириш ёки кўпайтириш мумкин. Г. у. фосфорит таркибидаги фосфорнинг эрувчанлигини, фосфорли ўғитларнинг самарадорлигини оширади ва экинлар ҳосилдорлигига ижобий таъсир кўрсатади. Маьруф Тошқўзиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.