Gustav Maler
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134-b. — ziyouz.com
Maler Gustav MALER (Mahler) Gustav (1860.7.7, Kalişte, Çexiya — 1911.18.5, Vena) — avstriya kompozitori va dirijyor, sönggi romantizmning yirik vakili. Vena konservatoriyasi (1875—78) va unti (1878— 80)da ta'lim olgan. Dirijyorlik faoliyatini 1880 y.dan boşlab, Yevropaning turli opera teatrlari (Praga, Leypsig, Budapeşt, Gamburg va b.)da işlagan. 1897—1907 y.lar Vena saroy operasiga rahbarlik qilib, uni jahon opera san'ati markaziga aylantirdi. R. Vagner, V. Motsart, L. Betxoven, P. Çaykovskiy, B. Smetana va b. kompozitorlarning operalarini yuksak darajada sahnalaştirgan. Şuningdek, simfonik dirijyor sifatida ham tanilib, köp mamlakatlarda gastrolda bölgan. Umrining oxirida (1908—11) «Metropoliten-onepa»ra, Nyu-York filarmonik or-kestriga rahbarlik qilgan. M. — simfonik musiqaning Betxovensln ke-yingi eng yirik namoyandasi. U 1888— 1910 y.larda yaratgan 10 ta monumental simfoniyasida keng kölamli falsafiy konsepsiyalarga gumanistik talqin berişga erişgan. Çolğu musiqa b-n çeklanmay 2—4-, 8- simfoniyalari va «Yer haqida qöşiq» simfoniyakantatasida turli mamlakat (jumladan, 8— 9-a. Xitoy) şoirlari ijodiga murojaat qilgan. M. ijodi (ovoz va orkestr uçun bir qança vokal turkumlari, qöşiqlari) 20-a. dramatik simfonizmi (D. Şostakoviç, A. Onegger asarlari), musiqiy ekspressionizm namoyandalari (A. Şyonberg, A. Vebern va b.) ijodiga ta'sir ötkazgan. Venada M. jamiyati faoliyat körsatmoqda (1955 y.dan).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЛЕР (Mahler) Густав (1860.7.7, Калиште, Чехия — 1911.18.5, Вена) — австрия композитори ва дирижёр, сўнгги романтизмнинг йирик вакили. Вена консерваторияси (1875—78) ва унти (1878— 80)да таълим олган. Дирижёрлик фаолиятини 1880 й.дан бошлаб, Европанинг турли опера театрлари (Прага, Лейпциг, Будапешт, Гамбург ва б.)да ишлаган. 1897—1907 й.лар Вена сарой операсига раҳбарлик қилиб, уни жаҳон опера санъати марказига айлантирди. Р. Вагнер, В. Моцарт, Л. Бетховен, П. Чайковский, Б. Сметана ва б. композиторларнинг операларини юксак даражада саҳналаштирган. Шунингдек, симфоник дирижёр сифатида ҳам танилиб, кўп мамлакатларда гастролда бўлган. Умрининг охирида (1908—11) «Метрополитен-onepa»ra, Нью-Йорк филармоник ор-кестрига раҳбарлик қилган. М. — симфоник мусиқанинг Бетховенцлн ке-йинги энг йирик намояндаси. У 1888— 1910 й.ларда яратган 10 та монументал симфониясида кенг кўламли фалсафий концепцияларга гуманистик талқин беришга эришган. Чолғу мусиқа б-н чекланмай 2—4-, 8- симфониялари ва «Ер ҳақида қўшиқ» симфониякантатасида турли мамлакат (жумладан, 8— 9-а. Хитой) шоирлари ижодига мурожаат қилган. М. ижоди (овоз ва оркестр учун бир қанча вокал туркумлари, қўшиқлари) 20-а. драматик симфонизми (Д. Шостакович, А. Онеггер асарлари), мусиқий экспрессионизм намояндалари (А. Шёнберг, А. Веберн ва б.) ижодига таъсир ўтказган. Венада М. жамияти фаолият кўрсатмоқда (1955 й.дан).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.