Guyukxon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 515-b. — ziyouz.com
Guyukxon (1205-48) - möğullar imperiyasining uluğ qoni (1246—48). Öqtoyxon (Ugeday) (1186— 1241)ning tönğiç öğli. Çingizxonning nabirasi. 1236—41 y. möğul şahzodalarining Botuxon boşçiligida Rossiya va Şarqiy Yevropaga qilgan bosqinçilik yurişlarida qatnaşgan. Lekin otasining vafotini (1241 y.mart) eşitib, şoşilinç ravişda öz yurtiga qaytib kelgan. 1246 y. sent.da Qoraqurumda bölib ötgan Çingizxon avlodlari qurultoyida G. qonlik taxtiga ötqazilgan. Otasi vafotidan keyin ötgan 5 yil mobaynida davlatni onasi Turakina xotun boşqarib turgan. G. hukmronlik davrida Kavkazning jan. şarqiy qismi, Koreyaning bir qismi bosib olingan. Xitoy va Eronni bosib oliş uçun kuraş davom ettirilgan. Çiğatoy ulusinaig içki işlariga aralaşgan. G. Oltin Örda hukmdori Botuxonga qarşi uruşga otlanib yölga çiqqanda tösatdan vafot etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУЮКХОН (1205-48) - мўғуллар империясининг улуғ қони (1246—48). Ўқтойхон (Угедай) (1186— 1241)нинг тўнғич ўғли. Чингизхоннинг набираси. 1236—41 й. мўғул шаҳзодаларининг Ботухон бошчилигида Россия ва Шарқий Европага қилган босқинчилик юришларида қатнашган. Лекин отасининг вафотини (1241 й.март) эшитиб, шошилинч равишда ўз юртига қайтиб келган. 1246 й. сент.да Қорақурумда бўлиб ўтган Чингизхон авлодлари қурултойида Г. қонлик тахтига ўтқазилган. Отаси вафотидан кейин ўтган 5 йил мобайнида давлатни онаси Туракина хотун бошқариб турган. Г. ҳукмронлик даврида Кавказнинг жан. шарқий қисми, Кореянинг бир қисми босиб олинган. Хитой ва Эронни босиб олиш учун кураш давом эттирилган. Чиғатой улусинаиг ички ишларига аралашган. Г. Олтин Ўрда ҳукмдори Ботухонга қарши урушга отланиб йўлга чиққанда тўсатдан вафот этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.