Gvardiya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 109–110-b. — ziyouz.com
Gvardiya (ital. — guardia) — harbiy quşinning saralangan imtiyozli qismi. G. dastlab, Italiyada 12-a.da paydo bölib, davlat bayroğini qöriqlovçi sara askariy qism (karoççio)ni anglatgan. Muntazam qöşinlar (asosan yollanma askarlardan tuzilgan) vujudga kelişi b-n içki (hukmdorni qöriqlovçi) va taşqi (jangovar maqsadlarda) harbiy qismga bölinib, boşqa qismlarga nisbatan qurol-yaroği, kiy-imi va ta'limi yaxşi bölgan. Keyinçalik Fransiya (15-a. boşi), Angliya, Şvetsiya, Rossiya, Prussiya (17-a.) va b. mamlakatlarda paydo bölgan. Rossiyada G. (leyb-G.) 17-a. 90-y.larida Pyotr I tomonidan tuzilgan (1918 y. bekor qilingan). 2-jahon uruşi yillari (1939—45) sovet qurolli kuçlarining janglarda örnak körsatgan qismlari, kemalari, qöşilma va birlaşmalariga G. unvoni berilgan. G. mazmunidagi askariy qism Örta Osiyo xalqlarida ham qadimdan mavjud bölgan. Mas, Somoniylar davralg turk ğulomlaridan ibo-rat qism, Çingizxon va Amir Temur qöşinida bahodirlar qismi. ÖzR Vazirlar Mahkamasining 1992 y. 23 yanv. dagi qaroriga binoan respublika Qurolli Kuçlariningtarkibiy qismi — milliy gvardiya tuzilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГВАРДИЯ (итал. — guardia) — ҳарбий қушиннинг сараланган имтиёзли қисми. Г. дастлаб, Италияда 12-а.да пайдо бўлиб, давлат байроғини қўриқловчи сара аскарий қисм (кароччио)ни англатган. Мунтазам қўшинлар (асосан ёлланма аскарлардан тузилган) вужудга келиши б-н ички (ҳукмдорни қўриқловчи) ва ташқи (жанговар мақсадларда) ҳарбий қисмга бўлиниб, бошқа қисмларга нисбатан қурол-яроғи, кий-ими ва таълими яхши бўлган. Кейинчалик Франция (15-а. боши), Англия, Швеция, Россия, Пруссия (17-а.) ва б. мамлакатларда пайдо бўлган. Россияда Г. (лейб-Г.) 17-а. 90-й.ларида Пётр I томонидан тузилган (1918 й. бекор қилинган). 2-жаҳон уруши йиллари (1939—45) совет қуролли кучларининг жангларда ўрнак кўрсатган қисмлари, кемалари, қўшилма ва бирлашмаларига Г. унвони берилган. Г. мазмунидаги аскарий қисм Ўрта Осиё халқларида ҳам қадимдан мавжуд бўлган. Мас, Сомонийлар давралг турк ғуломларидан ибо-рат қисм, Чингизхон ва Амир Темур қўшинида баҳодирлар қисми. ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 1992 й. 23 янв. даги қарорига биноан республика Қуролли Кучларинингтаркибий қисми — миллий гвардия тузилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.