Habibiy

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2–3-b. — ziyouz.com

Habibiy (taxallusi; asl nomi Zokirjon Xolmuhammad öğli) (1890, Paxtaobod tumani Qöqon qişloği — 1980.16.4, Toşkent) — Özbekiston xalq şoiri (1974). Özbekistonda xizmat körsatgan madaniyat xodimi (1970). Qöqon va Andijondagi madrasalarda tahsil körgan. Navoiy, Fuzuliy, muqimiy, Furqat asarlarini mutolaa qilib, aruz vaznining badiiy lato-fati va boy imkoniyatlarini qunt bilan örgangan. H.ning ğazalnavislik ijodi mazkur adabiy muhitda şakllanib borgan. Navoiyning 500 yilligiga tayyorgarlik işlari boşlanişi bilan H. safdoşlari Bokiy, mahjuriy, Anisiy va Sayfiy bilan birga Navoiy komiteti tomonidan taklif etilib, Toşkentga köçib kelgan (1938). Ğ.Ğulom, H.Olimjon, S.Ab-dulla, S.Mirzayev, S.Mutallibov singari allomalar bilan birga Navoiy adabiy merosini örgangan. H. 1939 y.da Farğona kanali qurilişiga şoir sifatida safarbar etilgan. Şu vaqtdan boşlab uning ğazallari respublika davriy matbuotida e'lon qilinib, maşhur hofizlar tomonidan ijro qilina boşlagan. Öz ğazallari hamda mumtoz adabiyot va musiqa sohasidagi bilimi bilan hurmat qozongan H. 1940 y.da Yangiyölda taşkil etilgan viloyat musiqali drama va komediya teatriga adabiy emakdoş etib tayinlangan va 1946 y.ga qadar şu la-vozimda xizmat qilgan. «Mehnat qöşiqlari», «Yangi yallalar» (1949), «Kolxozçilar aşulasi» (1951), «Köngil taronalari» (1957), «Zamon farhodlari» (1959), «Tanlangan asarlar» (1967), «Devon» (1971), «Navrözi olam» (1973) va b. şe'riy töplamlar muallifi. H. ijodida sevgi va vafo, vatanga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat hamda sadoqat ğoyalari ustuvorlik qiladi. H. mumtoz özbek şe'riyati va, ayniqsa, musiqasini nazar-pisand qilmaslik, hatto feo-dal davrlarning sotsializmga yot merosi sifatida rad etiş hollari avj olgan zamonlarda Navoiy. Muqimiy singari mumtoz şoirlarning hayot-baxş an'analarini izçil davom ettirgan. H.ning adabiy merosi mumtoz özbek adabiyotining ğazal, murabba, muxammas, musaddas, ruboiy, tuyuq, qasida va doston singari janrlarida yozilgan 40 mingdan ziyod baytdan ibo-rat. Uning 300 dan ziyod ğazallariga kuy bastalangan bölib, ularning ak-sari hozir ham ijro etiladi. H. Toşkentning Kamolon qabristoniga dafn etilgan. Toşkent, Andijon ş.lari va Paxtaobod tumanidagi köçalar H. nomi bilan ataladi. Paxtaobod tumanida H. uy-muzeyi barpo etilgan.

As: Devon, 2naşri, T., 1975.

Ad.: Nosirov O., Özbek adabiyotida gazal, T.. 1973; Otajon U., Ustozlar xotirasi, T, 1998.

Naim Karimov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҲАБИБИЙ (тахаллуси; асл номи Зокиржон Холмуҳаммад ўғли) (1890, Пахтаобод тумани Қўқон қишлоғи — 1980.16.4, Тошкент) — Ўзбекистон халқ шоири (1974). Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими (1970). Қўқон ва Андижондаги мадрасаларда таҳсил кўрган. Навоий, Фузулий, муқимий, Фурқат асарларини мутолаа қилиб, аруз вазнининг бадиий лато-фати ва бой имкониятларини қунт билан ўрганган. Ҳ.нинг ғазалнавислик ижоди мазкур адабий муҳитда шаклланиб борган. Навоийнинг 500 йиллигига тайёргарлик ишлари бошланиши билан Ҳ. сафдошлари Бокий, маҳжурий, Анисий ва Сайфий билан бирга Навоий комитети томонидан таклиф этилиб, Тошкентга кўчиб келган (1938). Ғ.Ғулом, Ҳ.Олимжон, С.Аб-дулла, С.Мирзаев, С.Муталлибов сингари алломалар билан бирга Навоий адабий меросини ўрганган. Ҳ. 1939 й.да Фарғона канали қурилишига шоир сифатида сафарбар этилган. Шу вақтдан бошлаб унинг ғазаллари республика даврий матбуотида эълон қилиниб, машҳур ҳофизлар томонидан ижро қилина бошлаган. Ўз ғазаллари ҳамда мумтоз адабиёт ва мусиқа соҳасидаги билими билан ҳурмат қозонган Ҳ. 1940 й.да Янгийўлда ташкил этилган вилоят мусиқали драма ва комедия театрига адабий эмакдош этиб тайинланган ва 1946 й.га қадар шу ла-возимда хизмат қилган. «Меҳнат қўшиқлари», «Янги яллалар» (1949), «Колхозчилар ашуласи» (1951), «Кўнгил тароналари» (1957), «Замон фарҳодлари» (1959), «Танланган асарлар» (1967), «Девон» (1971), «Наврўзи олам» (1973) ва б. шеърий тўпламлар муаллифи. Ҳ. ижодида севги ва вафо, ватанга, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат ҳамда садоқат ғоялари устуворлик қилади. Ҳ. мумтоз ўзбек шеърияти ва, айниқса, мусиқасини назар-писанд қилмаслик, ҳатто фео-дал даврларнинг социализмга ёт мероси сифатида рад этиш ҳоллари авж олган замонларда Навоий. Муқимий сингари мумтоз шоирларнинг ҳаёт-бахш анъаналарини изчил давом эттирган. Ҳ.нинг адабий мероси мумтоз ўзбек адабиётининг ғазал, мурабба, мухаммас, мусаддас, рубоий, туюқ, қасида ва достон сингари жанрларида ёзилган 40 мингдан зиёд байтдан ибо-рат. Унинг 300 дан зиёд ғазалларига куй басталанган бўлиб, уларнинг ак-сари ҳозир ҳам ижро этилади. Ҳ. Тошкентнинг Камолон қабристонига дафн этилган. Тошкент, Андижон ш.лари ва Пахтаобод туманидаги кўчалар Ҳ. номи билан аталади. Пахтаобод туманида Ҳ. уй-музейи барпо этилган.

Ас: Девон, 2нашри, Т., 1975.

Ад.: Носиров О., Ўзбек адабиётида газал, Т.. 1973; Отажон У., Устозлар хотираси, Т, 1998.

Наим Каримов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.