Hakimxöja Qozikalon

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com

Hakimxöja Qozikalon (1802 — Toşkent — ?) — Toşkentning sönggi qozikaloni. 1865 y.da Rossiya qöşinlari Toşkentni qamal qilganida şahar mudofaasi rahbarlaridan biri. Şahar rus qöşinlari tomonidan egallangaç, H.q. Abulqosim eşon, domla Solihbek oxund singari nufuzli kişilar bilan M.T.Çer-nyayev qarorgohiga borib Toşkent ş.ni idora etiş xususida u bilan muzokara olib borgan (1865 y. 12 iyul). H.q. hamma masalada öz xalqi manfaatlari saqlangan holda amniyatnoma tuzilişiga sababçi bölgan. 1866 y. Turkiston viloyati harbiy gubernatori general Romanovskiy nomiga laganbardorlar muhri bosilgan tavsifnomaga imzo çekmagani tufayli general bilan munosabati yomonlaşgan.

1867 y.da fon Kaufman Toşkentga kelganida H.q. xususidagi ta'riflarni eşitib, uning uyiga boradi. U bilan suhbatlaşib muammoli masalalarda uning maslahatlariga muhtoj ekanli-gini bildirgan. Kaufman usta diplomat bölgani uçun H. q.dan öz manfaatlari yölida foydalanmoqçi böladi. Bu hiylani payqagan qozi-kalon öz arizasiga binoan vazifasidan böşatiladi. Qozikalon mansabi bekor qilingaç. H.q.ning öğli muhiddinxöja qozi Sebzor qoziligiga saylanadi va 25 y.ça bu vazifani ado etadi.

Ad.: Özbekistonning yangi tarixi. 1-j. (Tur-kiston çorizm mustamlakaçiligi davrida], T., 2000.

Hamdam Sodiqov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҲАКИМХЎЖА ҚОЗИКАЛОН (1802 — Тошкент — ?) — Тошкентнинг сўнгги қозикалони. 1865 й.да Россия қўшинлари Тошкентни қамал қилганида шаҳар мудофааси раҳбарларидан бири. Шаҳар рус қўшинлари томонидан эгаллангач, Ҳ.қ. Абулқосим эшон, домла Солиҳбек охунд сингари нуфузли кишилар билан М.Т.Чер-няев қароргоҳига бориб Тошкент ш.ни идора этиш хусусида у билан музокара олиб борган (1865 й. 12 июль). Ҳ.қ. ҳамма масалада ўз халқи манфаатлари сақланган ҳолда амниятнома тузилишига сабабчи бўлган. 1866 й. Туркистон вилояти ҳарбий губернатори генерал Романовский номига лаганбардорлар муҳри босилган тавсифномага имзо чекмагани туфайли генерал билан муносабати ёмонлашган.

1867 й.да фон Кауфман Тошкентга келганида Ҳ.қ. хусусидаги таърифларни эшитиб, унинг уйига боради. У билан суҳбатлашиб муаммоли масалаларда унинг маслаҳатларига муҳтож эканли-гини билдирган. Кауфман уста дипломат бўлгани учун Ҳ. қ.дан ўз манфаатлари йўлида фойдаланмоқчи бўлади. Бу ҳийлани пайқаган қози-калон ўз аризасига биноан вазифасидан бўшатилади. Қозикалон мансаби бекор қилингач. Ҳ.қ.нинг ўғли муҳиддинхўжа қози Себзор қозилигига сайланади ва 25 й.ча бу вазифани адо этади.

Ад.: Ўзбекистоннинг янги тарихи. 1-ж. (Тур-кистон чоризм мустамлакачилиги даврида], Т., 2000.

Ҳамдам Содиқов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.