Halim
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com
Halim — buğdoy va mol göştidan tayyorlanadigan qadimiy taom, özbek pazandaligida tansiq taomlardan biri. Uzoq qaynatib pişiriladi. Buxoro va Samarqand viloyatlarida «halisa» deb ham nomlanadi. H. tayyorlaş uçun qayroqi buğdoy bir oz namlanib, yoğoç keli (öğir)da tuyilib, sovuq suvda yuviladi, söng 5 — 6 soat davomida iliq suvda ivitiladi.
Ösimlik yoği qizdirilgan qozonda lönda-lönda töğralgan qöy yoki mol göşti qizargunça qovuriladi, söng tayyorlab qöyilgan buğdoy solinib, darhol suv quyiladi va 2—3 (doş-qozonlarda 9—10) soat davomida mildiratib qaynatiladi. Taom töxtovsiz kovlab turilişi lozim. Agar buğdoy pişmay turib suvi buğlanib ketsa, oz-ozdan qaynoq suv quyib turiladi.
H.ning buğdoyi ezilib, göşti esa hil-hil pişib, buğdoyga tolasimon bölib aralaşib ketgaç tuzi rostlanadi va olovi pasaytirilib, 2—3 soat davomida «dam beriladi». Tayyor taom lagan, taqsimçalarda dasturxonga tortiladi (ayrim joylarda suzilgan taomga dolçin yoki şakar sepiladi). H. köproq Navröz bayrami-da, ma'raka-marosimlarda, hayit, uluğ yoşni nişonlaş va b. da tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАЛИМ — буғдой ва мол гўштидан тайёрланадиган қадимий таом, ўзбек пазандалигида тансиқ таомлардан бири. Узоқ қайнатиб пиширилади. Бухоро ва Самарқанд вилоятларида «ҳалиса» деб ҳам номланади. Ҳ. тайёрлаш учун қайроқи буғдой бир оз намланиб, ёғоч кели (ўғир)да туйилиб, совуқ сувда ювилади, сўнг 5 — 6 соат давомида илиқ сувда ивитилади.
Ўсимлик ёғи қиздирилган қозонда лўнда-лўнда тўғралган қўй ёки мол гўшти қизаргунча қовурилади, сўнг тайёрлаб қўйилган буғдой солиниб, дарҳол сув қуйилади ва 2—3 (дош-қозонларда 9—10) соат давомида милдиратиб қайнатилади. Таом тўхтовсиз ковлаб турилиши лозим. Агар буғдой пишмай туриб суви буғланиб кетса, оз-оздан қайноқ сув қуйиб турилади.
Ҳ.нинг буғдойи эзилиб, гўшти эса ҳил-ҳил пишиб, буғдойга толасимон бўлиб аралашиб кетгач тузи ростланади ва олови пасайтирилиб, 2—3 соат давомида «дам берилади». Тайёр таом лаган, тақсимчаларда дастурхонга тортилади (айрим жойларда сузилган таомга долчин ёки шакар сепилади). Ҳ. кўпроқ Наврўз байрами-да, маърака-маросимларда, ҳайит, улуғ ёшни нишонлаш ва б. да тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.