Haqorat
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 121–122-b. — ziyouz.com
Haqorat (jinoyat huquqida) — şaxsning şa'ni va qadr-qimmatini beodoblik bilan qasddan tahqirlaş. Beodob muomalada böliş turli xildagi xatti-harakatlarda, çunonçi haqoratli söz va iboralarni aytiş, bino, devorlar va fotosuratlarga haqoratlovçi yozuvlar yoziş, beodob qiliqlar qiliş, yuziga tarsaki uruş, tupuriş va h.k.da namoyon böladi.
H. qiliş Özbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksida fuqarolarning huquq va erkinliklariga tajovuz qiladigan huquqbuzarlik sirasiga kiritilgan. Uşbu kodeksning 41-moddasiga köra, H. qiliş eng kam iş haqining 20 baravaridan 40 baravarigaça miq-dorda jarima solişga sabab böladi.
Birinçi marta H. qilgan şaxslar, agar ularning qilmişlari jinoiy jazolaşga tegişli bölmasa, ma'muriy javobgarlikka tortilişi mumkin. H. qiliş, başarti, şunday harakatlar uçun ma'muriy jazo qöllanilgandan keyin sodir etilgan bölsa, eng kam oylik iş haqining 200 baravarigaça miqdorda jarima yoki bir yilgaça axloq tuzatiş işlari bilan jazolanadi. Naşr qiliş yoki boşqaça usulda köpaytirilgan matnda, yoxud ommaviy axborot vositalari orqali H. qiliş eng kam oylik iş haqining 200 baravaridan 400 baravarigaça miqdorda jarima yoki 1 yildan 2 yilgaça axloq tuzatiş işlari bilan jazolanadi. H. qiliş jabrlanuvçi öz xizmat yoki fuqarolik burçini bajarişi munosabati bilan boğliq holda; xavfli retsidivist tomonidan yoki tuhmat qilganligi uçun ilgari sudlangan şaxs tomonidan sodir etilgan bölsa — eng kam oylik iş haqining 400 baravaridan 600 baravarigaça miqdorda jarima yoki 2 yildan 3 yilgaça axloq tuzatiş işlari yoxud 6 oygaça qamoq bilan jazolanadi (Özbekiston Respublikasi JK, 140-modda).
H. qiliş har doim muayyan bir şaxsga qaratilgan böladi. Muayyan bir şaxsga qaratilmasdan aytilgan uyatsiz-beodob sözlar va ş.k. xatti-harakatlar bezorilik deb baholanişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАҚОРАТ (жиноят ҳуқуқида) — шахснинг шаъни ва қадр-қимматини беодоблик билан қасддан таҳқирлаш. Беодоб муомалада бўлиш турли хилдаги хатти-ҳаракатларда, чунончи ҳақоратли сўз ва ибораларни айтиш, бино, деворлар ва фотосуратларга ҳақоратловчи ёзувлар ёзиш, беодоб қилиқлар қилиш, юзига тарсаки уруш, тупуриш ва ҳ.к.да намоён бўлади.
Ҳ. қилиш Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига тажовуз қиладиган ҳуқуқбузарлик сирасига киритилган. Ушбу кодекснинг 41-моддасига кўра, Ҳ. қилиш энг кам иш ҳақининг 20 бараваридан 40 бараваригача миқ-дорда жарима солишга сабаб бўлади.
Биринчи марта Ҳ. қилган шахслар, агар уларнинг қилмишлари жиноий жазолашга тегишли бўлмаса, маъмурий жавобгарликка тортилиши мумкин. Ҳ. қилиш, башарти, шундай ҳаракатлар учун маъмурий жазо қўлланилгандан кейин содир этилган бўлса, энг кам ойлик иш ҳақининг 200 бараваригача миқдорда жарима ёки бир йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланади. Нашр қилиш ёки бошқача усулда кўпайтирилган матнда, ёхуд оммавий ахборот воситалари орқали Ҳ. қилиш энг кам ойлик иш ҳақининг 200 бараваридан 400 бараваригача миқдорда жарима ёки 1 йилдан 2 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланади. Ҳ. қилиш жабрланувчи ўз хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши муносабати билан боғлиқ ҳолда; хавфли рецидивист томонидан ёки туҳмат қилганлиги учун илгари судланган шахс томонидан содир этилган бўлса — энг кам ойлик иш ҳақининг 400 бараваридан 600 бараваригача миқдорда жарима ёки 2 йилдан 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёхуд 6 ойгача қамоқ билан жазоланади (Ўзбекистон Республикаси ЖК, 140-модда).
Ҳ. қилиш ҳар доим муайян бир шахсга қаратилган бўлади. Муайян бир шахсга қаратилмасдан айтилган уятсиз-беодоб сўзлар ва ш.к. хатти-ҳаракатлар безорилик деб баҳоланиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.