Harbiy blok
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91-b. — ziyouz.com
Harbiy blok — davlatlarning umumiy siyosiy, iqtisodiy va harbiy vazifalarni hal etiş uçun birgalikda harakat qiliş maqsadida tuzgan harbiy-siyosiy ittifoqi yoki şartnomasi. H.b.lar tuziş jahonning ikki qut-bga bölinişi şaroitida avj olgandi. AQŞ va uning ittifoqçilari tomonidan Şimoliy Atlantika şartnomasi taşkiloti (NATO) tuzilgan bölsa, sobiq SSSR va uning ittifoqçilari Varşava şartnomasi harbiy blokini taşkil qilgandilar (1955 y. 14 may). Bu hol öşa paytda har 2 qutb orasida ziddiyatning keskinlaşişiga olib keldi. Sotsialistik tizim yemirilişi bilan SSSR, Albaniya, Bolgariya, Vengriya, GDR, Polşa, Ruminiya va Çexoslovakiya davlatlari a'zo bölgan Varşava şart-nomasi öz-özidan barham topdi (1991 y. 1 iyul). Janubi-şarqiy Osiyo davlatlarining bir qismini birlaştiriş maqsadida 1954 y. Manila (Filip-pin) ş.da AQŞ, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstraliya, Yangi Zelan-diya, Tailand, Filippin va Pokiston vakillari tomonidan imzolangan SEATO (Janubi-şarqiy Osiyo şart-nomasi taşkiloti) harbiy blokini esa 1975 y. sent.da tarqatib yuborişga qaror qilingan. Yaqin va Örta Şarqsagi harbiy siyosiy taşkilot — SENTO (Markaziy şartnoma taşkiloti) tuzilganda (1955) unga Buyuk Britaniya, turkiya, Iroq, Eron va Pokiston a'zo bölib kirgan edi. Bu taşkilot 1979 y. avg.da öz faoliyatini töxtatgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАРБИЙ БЛОК — давлатларнинг умумий сиёсий, иқтисодий ва ҳарбий вазифаларни ҳал этиш учун биргаликда ҳаракат қилиш мақсадида тузган ҳарбий-сиёсий иттифоқи ёки шартномаси. Ҳ.б.лар тузиш жаҳоннинг икки қут-бга бўлиниши шароитида авж олганди. АҚШ ва унинг иттифоқчилари томонидан Шимолий Атлантика шартномаси ташкилоти (НАТО) тузилган бўлса, собиқ СССР ва унинг иттифоқчилари Варшава шартномаси ҳарбий блокини ташкил қилгандилар (1955 й. 14 май). Бу ҳол ўша пайтда ҳар 2 қутб орасида зиддиятнинг кескинлашишига олиб келди. Социалистик тизим емирилиши билан СССР, Албания, Болгария, Венгрия, ГДР, Польша, Руминия ва Чехословакия давлатлари аъзо бўлган Варшава шарт-номаси ўз-ўзидан барҳам топди (1991 й. 1 июль). Жануби-шарқий Осиё давлатларининг бир қисмини бирлаштириш мақсадида 1954 й. Манила (Филип-пин) ш.да АҚШ, Буюк Британия, Франция, Австралия, Янги Зелан-дия, Таиланд, Филиппин ва Покистон вакиллари томонидан имзоланган СЕАТО (Жануби-шарқий Осиё шарт-номаси ташкилоти) ҳарбий блокини эса 1975 й. сент.да тарқатиб юборишга қарор қилинган. Яқин ва Ўрта Шарқцаги ҳарбий сиёсий ташкилот — СЕНТО (Марказий шартнома ташкилоти) тузилганда (1955) унга Буюк Британия, туркия, Ироқ, Эрон ва Покистон аъзо бўлиб кирган эди. Бу ташкилот 1979 й. авг.да ўз фаолиятини тўхтатган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.