Harbiy holat
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 108-b. — ziyouz.com
Harbiy holat — konstitutsiyaviy huquqda favqulodda vaziyatlarda örnatiladigan va davlat mudofaasi yoki jamoat tartibi, davlat xavfsizligini ta'minlaş uçun favqulodda çoratadbirlarni qöllaş bilan ajralib turadigan alohida huquqiy rejim. H.h. uni joriy etişga vakolatli davlat organining qarori bilan alohida holatlarda (harbiy harakatlar boşlanganda, ommaviy tartibsizliklar röy berganda va h.k.) örnatiladi. H.h. ayrim joylarda ham, butun mamlakat hududida ham e'lon qilinişi mumkin. H.h. paytida harbiy idoralarga mahalliy davlat hokimiyati organlariga, davlat va jamoat muassasalari va taşkilotlariga farmoyişlar beriş huquqi beriladi. Harbiy ma'murlarning buyruq va farmoyişlariga böysunmaganlik uçun harbiy davr qonunlari böyiça kuçaytirilgan javobgarlik belgilanadi. Fuqarolarning bir qança huquqlari çeklanib turiladi.
Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 93-moddasi 18-bandiga köra, Özbekiston Respublikasining Prezidenti Özbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qiliş yuzasidan tuzilgan şartnoma majburiyatlarini bajariş zaruriyati tuğilganda uruş holati e'lon qiladi va qabul qilgan qarorini 3 kun içida Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining tasdiğiga kiritadi. Özbekiston Respublikasining «Mudofaa töğrisida»gi qonuni (1992 y. 3 iyul) böyiça Oliy Boş qömondonning vazifalari H.h. e'lon qilinişi bilanoq Özbekiston Respublikasi Prezidenti zimmasiga yuklanadi. Uning huzurida Mudofaa Kengaşi tuziladi. Kengaş harbiy davrda qurolli Kuçlarga va xalq xöjaligiga rahbarlik qiladi. H.h. tartibi qonunlar bilan belgilanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАРБИЙ ҲОЛАТ — конституциявий ҳуқуқда фавқулодда вазиятларда ўрнатиладиган ва давлат мудофааси ёки жамоат тартиби, давлат хавфсизлигини таъминлаш учун фавқулодда чоратадбирларни қўллаш билан ажралиб турадиган алоҳида ҳуқуқий режим. Ҳ.ҳ. уни жорий этишга ваколатли давлат органининг қарори билан алоҳида ҳолатларда (ҳарбий ҳаракатлар бошланганда, оммавий тартибсизликлар рўй берганда ва ҳ.к.) ўрнатилади. Ҳ.ҳ. айрим жойларда ҳам, бутун мамлакат ҳудудида ҳам эълон қилиниши мумкин. Ҳ.ҳ. пайтида ҳарбий идораларга маҳаллий давлат ҳокимияти органларига, давлат ва жамоат муассасалари ва ташкилотларига фармойишлар бериш ҳуқуқи берилади. Ҳарбий маъмурларнинг буйруқ ва фармойишларига бўйсунмаганлик учун ҳарбий давр қонунлари бўйича кучайтирилган жавобгарлик белгиланади. Фуқароларнинг бир қанча ҳуқуқлари чекланиб турилади.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 93-моддаси 18-бандига кўра, Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ўзбекистон Республикасига ҳужум қилинганда ёки тажовуздан бир-бирини мудофаа қилиш юзасидан тузилган шартнома мажбуриятларини бажариш зарурияти туғилганда уруш ҳолати эълон қилади ва қабул қилган қарорини 3 кун ичида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг тасдиғига киритади. Ўзбекистон Республикасининг «Мудофаа тўғрисида»ги қонуни (1992 й. 3 июль) бўйича Олий Бош қўмондоннинг вазифалари Ҳ.ҳ. эълон қилиниши биланоқ Ўзбекистон Республикаси Президенти зиммасига юкланади. Унинг ҳузурида Мудофаа Кенгаши тузилади. Кенгаш ҳарбий даврда қуролли Кучларга ва халқ хўжалигига раҳбарлик қилади. Ҳ.ҳ. тартиби қонунлар билан белгиланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.