Harbiy musiqa

Harbiy musiqa — qöşinlarning harbiy maşq va tarbiya jarayonlari, tantanali (parad, körik) va b. tadbirlarda qöllanadigan musiqa asarlari. Harbiy orkestr hamda ayrim harbiy sozanda (asosan, fanfara, truba, baraban ijroçi)lar tomonidan çalinadi. Ötmişda jangovar harakatlarda, qöşinlarni boşqariş, signal beriş maqsadida ham qöllangan. Örta Osiyoda karnay, surnay, noğoralarda zarbulfath (ğalaba usuli)da kuylar, «Sarbozça», «Usmoniya», «Askariy» kabi çolğu kuylar çalingan. Asosiy janrlar tarkibi — qömondonlarni qarşi oliş, saf tortiş, yuriş va motam marşlari, soqçilarni körikdan ötkaziş uçun va b. çolğu kuylar, şuningdek, harbiy (safda aytiladigan) qöşiq va b.dan iborat.

H.m. — musiqaning qad. turi bölib, Qad. Misr, Ossuriya, Bobil, Xitoy, Yunonistonda keng rivoj topgan. H.m. ning zamonaviy turlari Yevropada 16—17-a.larda muntazam (yollanma as-karlardan iborat) qöşinlar keng rivoj topişi munosabati bilan qaror topgan. Özbekistonda H.m. namunalaridan P.Makarovning «Saf marşi», «Yoş musiqaçilar marşi», «Vatan marşi», «Soqçilarni köriqdan ötkaziş uçun musiqa»si (S.Yudakovning «Jon Özbekiston» qöşiği asosida), R.Abdulla-yevning «Şodlik» marşi, şuningdek, «Tankçilar marşi» (S.Çernetskiy), «Ğalaba» marşi (N.Ivanov-Radkeviç), «Yulduz marşi» (J.F.Suza), «Tanta-nali marş» (P.Çaykovskiy), «Şahri-zodaning marşi» (V.Runov) kabi asarlar maşhur. Saf qöşiqlaridan Ş.Da-dajonovning «Qasamyod», «Özbekiston posbonlari», «Özbekiston Qurolli kuçlar qöşiği» va b., A.Nazarovning «Serjant», P.Makarovning «Askarlar qöşiği», harbiy-vatanparvarlik ruhidagi asarlardan «Xalqim», «Yurtim» (Ş. Dadajanov), «Turkiston farzandi-miz» (K.Rahmatov), «Yigitlar» (D.Qar-şiyev) kabi qöşiqlar ommalaşgan.