Harbiy qasamyod
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107–108-b. — ziyouz.com
Harbiy qasamyod - qurolli kuçlar safiga kirayotgan har bir fuqaroning Konstitutsiya va qonun talablariga binoan Vatanni himoya qilişdek muqaddas burçni bajarişga beradigan tantanali va'dasi (qasami). Aksariyat davlatlar qurolli kuçlarida qadimdan mavjud. Xususan, H.q. qabul qiliş ötmişda Mahmud Ğaznaviy, Amir Temur armiyalarida ham bölgan. H.q. mazmuni xalqning urf-odatlari, an'analari bilan boğliq.
H.q. davlat nuqtai nazaridan Vatanni munosib himoya qiliş böyiça harbiy xizmatçiga qöyiladigan asosiy talablarni mujassam etadigan huquqiy hujjatdir. H.q. qurolli kuçlarda harbiy intizomni mustahkamlaş, uyuş-qoqlik va harbiy xizmatçilarda vatanparvarlik hissiyotlarini uyğotişda katta rol öynaydi.
Huquqiy nuqtai nazardan H.q. harbiy xizmatçi asosiy majburiyatlarining qisqaça, lönda ifodasi. Bu — mustaqil Vatanimiz, uning suvere-niteti va hududiy yaxlitligini himoya qiliş böyiça haqiqiy jangovar hara-katlar jarayonida yoki tinçlik davrida turli şaroitlardagi jangovar öquvlarda askar ruhiyati, vatanpar-varlik hissiyoti, Vatan oldidagi burçlarining öziga xos jamlangan ifodasidir. Ijtimoiy-siyosiy nuqtai nazardan u jangçilarni Vatanga fidokorona xizmat qilişga, harbiy burçga sadoqatli bölişga örgatadi va özida xalqimizning eng oliy fazi-latlarini, yuksak vatanparvarlik tuyğularini, buyuk ajdodlar an'analari hamda vasiyatlariga sodiklikni mujassam etadi.
Özbekiston Respublikasi Qurolli Kuçlari H.q. matni respublika Oliy Kengaşining 1992 y. 3 iyuldagi 12-çaqiriq 10-sessiyasida qabul qilingan. Harbiy xizmatga çaqirilgan yoşlar harbiy nizomlar talablari, qurol-yaroğlar bilan muomala qiliş tartiblari, H.q., harbiy qism bay-roği va harbiy intizomning ahamiya-tini öquv dasturlari orqali örgangaç, tantanali vaziyatda H.q. qabul qiladilar.
Özbekiston Respublikasining 1-marta harbiy xizmatga qabul qilingan yoxud harbiy xizmatni ötamagan va 1-marta yiğinlarga çaqirilgan fuqarosi harbiy qismning jangovar bayroği oldida harbiy qasamyodni qabul qiladi. Bunda qasamyod qabul qiluvçi safdan çiqib matnni ovoz çiqarib öqiydi va maxsus röyxatdagi familiyasi qarşisidagi bandga imzo çekadi va öz örniga borib turadi. Qism komandiri şaxsiy tartibni H.q. qabul qilinişi bilan tabrik-lagaç, orkestr Özbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini ijro etadi va harbiy qism tantanali marş bilan yurib ötadi.
Harbiy xizmatçilarning harbiy guvohnomasi va hisob-kitob varaqasida harbiy qism ştabining boşliği tomonidan H.q. (kun, oy, yil) qabul qilgani qayd etib qöyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАРБИЙ ҚАСАМЁД - қуролли кучлар сафига кираётган ҳар бир фуқаронинг Конституция ва қонун талабларига биноан Ватанни ҳимоя қилишдек муқаддас бурчни бажаришга берадиган тантанали ваъдаси (қасами). Аксарият давлатлар қуролли кучларида қадимдан мавжуд. Хусусан, Ҳ.қ. қабул қилиш ўтмишда Маҳмуд Ғазнавий, Амир Темур армияларида ҳам бўлган. Ҳ.қ. мазмуни халқнинг урф-одатлари, анъаналари билан боғлиқ.
Ҳ.қ. давлат нуқтаи назаридан Ватанни муносиб ҳимоя қилиш бўйича ҳарбий хизматчига қўйиладиган асосий талабларни мужассам этадиган ҳуқуқий ҳужжатдир. Ҳ.қ. қуролли кучларда ҳарбий интизомни мустаҳкамлаш, уюш-қоқлик ва ҳарбий хизматчиларда ватанпарварлик ҳиссиётларини уйғотишда катта роль ўйнайди.
Ҳуқуқий нуқтаи назардан Ҳ.қ. ҳарбий хизматчи асосий мажбуриятларининг қисқача, лўнда ифодаси. Бу — мустақил Ватанимиз, унинг сувере-нитети ва ҳудудий яхлитлигини ҳимоя қилиш бўйича ҳақиқий жанговар ҳара-катлар жараёнида ёки тинчлик даврида турли шароитлардаги жанговар ўқувларда аскар руҳияти, ватанпар-варлик ҳиссиёти, Ватан олдидаги бурчларининг ўзига хос жамланган ифодасидир. Ижтимоий-сиёсий нуқтаи назардан у жангчиларни Ватанга фидокорона хизмат қилишга, ҳарбий бурчга садоқатли бўлишга ўргатади ва ўзида халқимизнинг энг олий фази-латларини, юксак ватанпарварлик туйғуларини, буюк аждодлар анъаналари ҳамда васиятларига содикликни мужассам этади.
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Ҳ.қ. матни республика Олий Кенгашининг 1992 й. 3 июлдаги 12-чақириқ 10-сессиясида қабул қилинган. Ҳарбий хизматга чақирилган ёшлар ҳарбий низомлар талаблари, қурол-яроғлар билан муомала қилиш тартиблари, Ҳ.қ., ҳарбий қисм бай-роғи ва ҳарбий интизомнинг аҳамия-тини ўқув дастурлари орқали ўргангач, тантанали вазиятда Ҳ.қ. қабул қиладилар.
Ўзбекистон Республикасининг 1-марта ҳарбий хизматга қабул қилинган ёхуд ҳарбий хизматни ўтамаган ва 1-марта йиғинларга чақирилган фуқароси ҳарбий қисмнинг жанговар байроғи олдида ҳарбий қасамёдни қабул қилади. Бунда қасамёд қабул қилувчи сафдан чиқиб матнни овоз чиқариб ўқийди ва махсус рўйхатдаги фамилияси қаршисидаги бандга имзо чекади ва ўз ўрнига бориб туради. Қисм командири шахсий тартибни Ҳ.қ. қабул қилиниши билан табрик-лагач, оркестр Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳиясини ижро этади ва ҳарбий қисм тантанали марш билан юриб ўтади.
Ҳарбий хизматчиларнинг ҳарбий гувоҳномаси ва ҳисоб-китоб варақасида ҳарбий қисм штабининг бошлиғи томонидан Ҳ.қ. (кун, ой, йил) қабул қилгани қайд этиб қўйилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.