Hasan Basriy
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111-b. — ziyouz.com
Hasan Basriy HASAN BASRIY, Abu Said Abul Hasan Yasor (642—728) — ilk islomning yirik ilohiyot olimi. Madinada tuğilgan, 657 y.dan Basra ş.da yaşab, şu yerda vafot etgan. 663—665 y.larda hoz. Afğoniston hududidagi harbiy yurişda qatnaşgan. Xalifa Umar ibn Abdulaziz (681—720) davrida Basrada qozilik qilgan. H.B. atrofida ilohiyot olimlari töplanib, ular umaviylar davlati ma'naviyatini belgilagan. H.B.ni ahli sunna namoyandalari ham, mutaziliylar ham, sufiylar ham öz ustozi hisoblagan. H.B. qaraşlari haqida ma'lumotlar juda oz. Ularga köra, H.B. iroda erkinligi (ixtiyoriylik) masalasida qadariylar nuq-tai nazarida turgan va inson bu dun-yodagi qilmişlari uçun özi mas'ul ekanligini ta'kidlagan. H.B. mö'tadil siyosiy qaraşlarga mos mavqeda turgan: umma birligini saqlab qolişga harakat qilib, musulmonlar örtasidagi harbiy mojarolarni qora-lagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАСАН БАСРИЙ, Абу Саид Абул Ҳасан Йасор (642—728) — илк исломнинг йирик илоҳиёт олими. Мадинада туғилган, 657 й.дан Басра ш.да яшаб, шу ерда вафот этган. 663—665 й.ларда ҳоз. Афғонистон ҳудудидаги ҳарбий юришда қатнашган. Халифа Умар ибн Абдулазиз (681—720) даврида Басрада қозилик қилган. Ҳ.Б. атрофида илоҳиёт олимлари тўпланиб, улар умавийлар давлати маънавиятини белгилаган. Ҳ.Б.ни аҳли сунна намояндалари ҳам, муьтазилийлар ҳам, суфийлар ҳам ўз устози ҳисоблаган. Ҳ.Б. қарашлари ҳақида маълумотлар жуда оз. Уларга кўра, Ҳ.Б. ирода эркинлиги (ихтиёрийлик) масаласида қадарийлар нуқ-таи назарида турган ва инсон бу дун-ёдаги қилмишлари учун ўзи масъул эканлигини таъкидлаган. Ҳ.Б. мўътадил сиёсий қарашларга мос мавқеда турган: умма бирлигини сақлаб қолишга ҳаракат қилиб, мусулмонлар ўртасидаги ҳарбий можароларни қора-лаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.