Haşarotxörlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 119-b. — ziyouz.com
Haşarotxörlar (1p8yes1ouoga) -sut emizuvçilar turkumi. Eng qad. va tuban tuzilgan yöldoşlilar. Bör davrida paydo bölgan. H. barça yöldoşlilarning ajdodlari bölişi ham mumkin. Köpçilik H. beş barmoq-da, tovonda yuradi. Tişlari yaxşi ixtisoslaşmagan, boş miyasining hidlov bölaklari kuçli rivojlangan. 6 oilasi: tipratikanlar, tenreklar, tilla krotlar, yoriqtişlilar, yerqa-zarlar, sakrovçilar mavjud. Ayrim zoologlar vixuxolsimonlar, vidrasimon yerqazarlar, tupayyasimonlarni ham ana şu turkumga kiritişadi. Avstraliya, Jan. Amerikaning köp qismi, Antarktida va Grenlan-diyadan taşqari barça qit'alarda tarqalgan. Özbekistonda tiprati-kanlar va yerqazarlar oilalariga man-sub 6 turi: qora ignali tipratikan, quloqdor tipratikan, mitti oqtiş, ola putarak, kiçik oqtiş, oq qorin oqtiş tarqalgan. Köpçilik H. şomda faollaşadi. H. örmon xöjaligiga ziyon keltiradigan umurtqa-siz hayvonlarni qirib foyda keltiradi. Ayrim turlari ovlanadi. 8 turi Xalqaro Kizil kitobga kiri-tilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАШАРОТХЎРЛАР (1п8ес1оуога) -сут эмизувчилар туркуми. Энг қад. ва тубан тузилган йўлдошлилар. Бўр даврида пайдо бўлган. Ҳ. барча йўлдошлиларнинг аждодлари бўлиши ҳам мумкин. Кўпчилик Ҳ. беш бармоқ-да, товонда юради. Тишлари яхши ихтисослашмаган, бош миясининг ҳидлов бўлаклари кучли ривожланган. 6 оиласи: типратиканлар, тенреклар, тилла кротлар, ёриқтишлилар, ерқа-зарлар, сакровчилар мавжуд. Айрим зоологлар вихухолсимонлар, видрасимон ерқазарлар, тупайясимонларни ҳам ана шу туркумга киритишади. Австралия, Жан. Американинг кўп қисми, Антарктида ва Гренлан-диядан ташқари барча қитъаларда тарқалган. Ўзбекистонда типрати-канлар ва ерқазарлар оилаларига ман-суб 6 тури: қора игнали типратикан, қулоқдор типратикан, митти оқтиш, ола путарак, кичик оқтиш, оқ қорин оқтиш тарқалган. Кўпчилик Ҳ. шомда фаоллашади. Ҳ. ўрмон хўжалигига зиён келтирадиган умуртқа-сиз ҳайвонларни қириб фойда келтиради. Айрим турлари овланади. 8 тури Халқаро Кизил китобга кири-тилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.