Havo massalari
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 9-b. — ziyouz.com
Havo massalari - atmosferaning quyi qatlami — troposferannj tarkibiy qismlari. Bir-biridan atmosfera frontlari deb ataladigan oraliq zonalar bilan ajraladi. H.m.ning sovuq, iliq va mahalliy turlari bor. Trasi yuqoriroq yerlarga borayotgan havo sovuq, öz trasiga nisbatan sovuqroq ölkalarga harakatlanayotgan havo iliq, uzoq vaqt bir joyda turib qolgan havo mahalliy H.m. deyiladi. Geografik örniga köra, H.m. 4 zonal tipga bölinadi: yer şarining sovuq tabiatli yuqori geografik kengliklarida tarkib topgan arktika havosi, örtaça geografik kengliklarda tarkib topgan qutbiy (mö'tadil) havo, tropik va qisman subtropik kengliklarda tarkib topgan tropik havo, quyi geografik kengliklarda (ekvator atrofida) tarkib topgan ekvator H.m. Har bir tipning özi yana dengiz va quruqlik H.m.ga ajratiladi.
H.m.ni yanada mayda (murakkab) tarkibiy qismlarga ajratiş mumkin. Yer şarining turli hududlari uçun H.m.ning statistik ma'lumotlari aniqlangan. H.m. tuşunçasi iqlimşunoslik va sinoptik meteoro.yugiyaning asosiy tuşunçalaridan hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҲАВО МАССАЛАРИ - атмосферанинг қуйи қатлами — тропосфераннж таркибий қисмлари. Бир-биридан атмосфера фронтлари деб аталадиган оралиқ зоналар билан ажралади. Ҳ.м.нинг совуқ, илиқ ва маҳаллий турлари бор. Траси юқорироқ ерларга бораётган ҳаво совуқ, ўз трасига нисбатан совуқроқ ўлкаларга ҳаракатланаётган ҳаво илиқ, узоқ вақт бир жойда туриб қолган ҳаво маҳаллий Ҳ.м. дейилади. Географик ўрнига кўра, Ҳ.м. 4 зонал типга бўлинади: ер шарининг совуқ табиатли юқори географик кенгликларида таркиб топган арктика ҳавоси, ўртача географик кенгликларда таркиб топган қутбий (мўътадил) ҳаво, тропик ва қисман субтропик кенгликларда таркиб топган тропик ҳаво, қуйи географик кенгликларда (экватор атрофида) таркиб топган экватор Ҳ.м. Ҳар бир типнинг ўзи яна денгиз ва қуруқлик Ҳ.м.га ажратилади.
Ҳ.м.ни янада майда (мураккаб) таркибий қисмларга ажратиш мумкин. Ер шарининг турли ҳудудлари учун Ҳ.м.нинг статистик маълумотлари аниқланган. Ҳ.м. тушунчаси иқлимшунослик ва синоптик метеоро.югиянинг асосий тушунчаларидан ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.